1.2.1.3.3. Văn pháp hoạch ích (nghe pháp được lợi ích)    

 

Chánh kinh:

 

Kỳ độ chúng sanh văn thị âm dĩ, giai tất niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

(Chúng sanh cõi ấy nghe những tiếng đó xong, thảy đều niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng)

 

Giải:

 

“Kỳ độ” (cõi ấy) tức là cõi Cực Lạc.

 

“Văn thị âm dĩ”: chữ “thị âm” chỉ các pháp âm do các loài chim phát ra, Dĩ có nghĩa là đã xong, đã hoàn tất. Ý nói: sau khi được nghe các pháp âm ấy, ai nấy đều xưng niệm Tam Bảo, nên bảo là “giai tất niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng”.

Phật, Pháp, Tăng là Tam Bảo. Bảo có nghĩa là tôn quý. Phật, Pháp, Tăng là ba thứ tôn quý nhất trong mọi pháp xuất thế và thế gian.

Phật được gọi là Lưỡng Túc Tôn vì phước lẫn huệ đều trọn vẹn. Pháp được gọi là Ly Dục Tôn vì có thể khiến cho hết thảy thoát ly dục lạc. Tăng được xưng là Chúng Trung Tôn vì làm bậc thầy, là khuôn mẫu cho chúng sanh noi theo, rất đáng tôn kính. Tam Bảo có thể cứu giúp cho chúng sanh xuất ly nỗi khổ sanh tử, hưởng vui Niết Bàn nên còn quý hơn tài bảo thế gian. Vì của cải thế gian chỉ có thể đem lại no ấm cùng những dục lạc hư huyễn trong thế gian, không đem lại sự vui vĩnh viễn, giải thoát trọn vẹn sanh tử như Tam Bảo.

Tam Bảo lại có nhiều loại:

 

1) Tam Thân Tam Bảo: Tam Bảo tương ứng với Pháp Thân, Báo Thân và Ứng Thân.

a. Pháp Thân Tam Bảo: Tự tánh bất biến là Phật Bảo. Tịch mà thường chiếu là Pháp Bảo. Tịch lẫn chiếu chẳng hai là Tăng Bảo.

b. Báo Thân Tam Bảo: Tự tánh bất biến, chiếu mà thường tịch là Phật Bảo. Diệu dụng tùy duyên, tịch mà thường chiếu là Pháp Bảo. Dẫu thị hiện vẫn chẳng lìa tịch diệt là Tăng Bảo.

c. Ứng thân Tam Bảo: Ðức Thích Ca giáng tích hoàng cung, thị hiện tám tướng thành đạo, đầy đủ ba mươi hai tướng hảo là Phật Bảo. Ba tạng diệu điển là Pháp Bảo. Ðại chúng thường theo học với Phật từ khi Ngài chuyển pháp luân là Tăng Bảo.

 

2) Tứ giáo Tam Bảo:

a. Tạng giáo Tam Bảo: Ðoạn sạch kiến hoặc và tư hoặc, chứng Niết Bàn thiên không chính là Phật Bảo. Sanh diệt Tứ Ðế, sanh diệt thập nhị nhân duyên, pháp môn Lục Ðộ chỉ thuộc về Sự thì gọi là Pháp Bảo. Tu tập Không Quán theo kiểu phân tích, kể từ bậc đoạn Kiến Hoặc trở xuống là Tăng Bảo.

b. Thông Giáo Tam Bảo: Ðoạn Kiến - Tư Hoặc, đánh phá tập khí, chứng chân đế Niết Bàn là Phật Bảo. Vô sanh Tứ Ðế, bất sanh diệt thập nhị nhân duyên, pháp môn Lục Ðộ thuộc về mặt Lý chính là Pháp Bảo. Tu Không Quán theo kiểu thể nhận bản thể, từ bậc đánh phá tập khí trở xuống thì thuộc về Tăng Bảo.

c. Biệt giáo Tam Bảo: Ðoạn Kiến, Tư, Trần Sa Hoặc, lại đoạn mười hai phẩm vô minh, chứng Trung Ðạo Vô Trụ Niết Bàn thì là Phật Bảo. Vô lượng Tứ Ðế, bất tư nghị nhân duyên, bất tư nghị lục độ pháp môn... là Pháp Bảo. Lần lượt tu Tam Quán (Không, Giả, Trung), đoạn sạch Kiến, Tư, Trần Sa Hoặc, từ bậc đoạn mười hai phẩm vô minh trở xuống là Tăng Bảo.

     d. Viên Giáo Tam Bảo: Ðoạn sạch ba hoặc, vĩnh viễn dứt trừ hai thứ sanh tử (phần đoạn và biến dịch), chứng trọn vẹn ba đức rốt ráo của Niết Bàn (pháp thân, giải thoát, Bát Nhã) thì là Phật Bảo. Vô tác Tứ Ðế, bất tư nghị thập nhị nhân duyên, xứng tánh lục độ pháp môn v.v... là Pháp Bảo. Tu nhất tâm tam quán, đoạn từ mười hai phẩm vô minh trở lên là Tăng Bảo.

 

3) Trụ Trì Tam Bảo:

Trụ là ở trong thế gian. Như vậy, Trụ Trì Tam Bảo chính là thế gian Tam Bảo. Trì có nghĩa là duy trì, ý nói: huệ mạng của Phật phải nhờ vào loại Tam Bảo này mới tồn tại trong thế gian dài lâu. Các tượng Phật bằng đủ các chất liệu chính là Phật Bảo. Tam Tạng kinh, luật, luận chính Pháp Bảo, tỳ kheo nghiêm trì giới luật, hoằng truyền thánh giáo chính là Tăng Bảo.

 

4) Tự Tánh Tam Bảo:

Lấy tự tánh linh giác chẳng mê muội của chúng sanh làm Phật Bảo. Lấy tánh có sẵn đủ hằng sa công đức làm Pháp Bảo. Tánh tướng bất nhị, lý trí ngầm dung thông nhau chính là Tăng Bảo.

 

Tứ giáo Tam Bảo, Tam thân Tam Bảo và Trụ Trì Tam Bảo là tướng, nhưng tướng vốn hàm chứa tánh, nhất thể Tam Bảo (tự tánh Tam Bảo) là tánh. Tánh chẳng rời tướng, tánh hiện hữu nơi tướng, nên tánh, tướng bất nhị vậy.

Các loài chim biến hóa nơi cõi Cực Lạc hót ra những tiếng tuyệt mỹ nào phải chỉ để người nghe sướng tai, khoái ý thôi đâu! Tiếng chim hót còn diễn đủ mọi pháp Tiểu thừa, Ðại Thừa, Nhất Thừa, khiến cho người cõi Cực Lạc sanh khởi ý niệm xưng tán Tam Bảo, tấn tu đạo nghiệp. Cõi Cực Lạc dùng đủ mọi phương tiện phù hợp căn tánh muôn loài để khuyên nhắc, cổ vũ. Người nghe pháp hỷ sung mãn, quảng phát Bồ Ðề tâm. Thật là diệu dụng bất tư nghì của đức Từ Phụ A Di Ðà vậy!

 

Ba chữ “niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng” còn có thể hiểu như sau:

- Chúng sanh sống trong cõi Cực Lạc, nghĩ nhớ đến nguyện lực rộng lớn, oai đức chẳng thể nghĩ bàn của đức Từ Phụ. Ðó chính là niệm Phật.

- Nghĩ đến chim chóc, cây cối, nước, gió... đều diễn diệu pháp, nghe xong giải ngộ, tâm sanh hoan hỷ như được uống cam lộ, hưởng niềm vui pháp vị. Ðấy chính là niệm Pháp.

- Nghĩ nhớ các Bồ Tát và các bậc thượng thiện nhân thường yêu mến, bảo vệ mình, thường được ở chung một nơi với các Ngài, đồng tu, đồng chứng. Ðấy chính là niệm Tăng.

 

Giải thích như vậy là ước theo Tam Bảo của người khác mà luận. Ðó chính là Sự niệm. Nếu theo tự tánh Tam Bảo mà luận thì:

- Các loài chim trong cõi Cực Lạc hót tiếng mầu nhiệm, xưng tán trọn vẹn các công đức của Phật, khiến cho người nghe liền ngộ giải bổn giác thanh tịnh thường trụ Phật tánh của chính mình. Ðấy là niệm Phật.

- Hoặc tiếng chim tuyên dương tam thừa diệu pháp, khiến người nghe ngộ giải hằng sa pháp môn sẵn đủ nơi tự tánh của chính mình. Ðấy chính là niệm Pháp.

- Hoặc tiếng chim diễn nói pháp chứng đắc của tam thừa, khiến cho người nghe ngộ giải lý trí hòa hợp, tự tánh bất nhị. Ðấy chính là niệm Tăng.

          Niệm như vậy là Lý niệm.

         

Thêm nữa:

          - Quán tự tâm thường chiếu, các pháp vằng vặc phân minh. Ðấy là niệm Phật.

          - Quán tự tâm chiếu mà thường tịch, trọn không có hai pháp. Ðấy là niệm Pháp.

          - Quán tự tâm tịch mà thường chiếu, chiếu nhưng thường tịch, còn chính là mất, mất chính là còn, có chính là không, không tức là có, trong không có Diệu Hữu. Ðấy là niệm Tăng.

         

Niệm Tam Bảo một cách viên mãn thì sẽ phát khởi trọn vẹn ba tâm: Niệm Phật chính là chánh nhân để phát khởi Lý tâm Phật tánh. Niệm Pháp là liễu nhân để phát khởi Huệ Tâm Phật Tánh. Niệm Tăng chính là duyên nhân để phát khởi Thiện Tâm Phật Tánh. Ba tâm đã phát khởi viên mãn thì ba hoặc (Kiến, Tư, Trần Sa) sẽ đoạn trừ trọn vẹn nên tự nhiên sẽ chứng lên ba ngôi Bất Thoái vậy.

          Nếu luận theo Lý, Tam Bảo được nói trong kinh A Di Ðà đây là nhằm biểu thị tự tánh sẵn đủ ba đức: Phật là Pháp Thân đức; Pháp là Bát Nhã đức; Tăng là Giải Thoát đức.

 

1.2.1.3.4. Vĩnh vô ác đạo (trọn không có các đường ác)

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Nhữ vật vị thử điểu, thật thị tội báo sở sanh. Sở dĩ giả hà? Bỉ Phật quốc độ vô tam ác đạo.

Xá Lợi Phất! Bỉ Phật quốc độ thượng vô ác đạo chi danh, hà huống hữu thật?

(Xá Lợi Phất! Ông chớ bảo những loài chim ấy thật vì tội báo mà sanh. Vì sao như thế? Cõi nước Phật ấy không có ba đường ác.

Xá Lợi Phất! Cõi nước Phật ấy còn không có cái tên ác đạo, huống hồ là thật có?)

 

Giải:

Ðây là đoạn kinh văn để phá nghi cho thính chúng. Ðức Thế Tôn sợ thính chúng đâm nghi: trong bốn mươi tám nguyện, Ðức Di Ðà từng thệ nước Ngài trọn không có tam ác đạo. Cớ sao cõi Ngài lại có lắm chim như thế, há chẳng phải là điều mâu thuẫn với bổn nguyện xưa kia hay sao? Chúng sanh được vãng sanh cõi Tịnh Ðộ luôn luôn được nghe diệu pháp nhuần thấm thân tâm, đoạn hẳn các ác niệm tham, sân, si... vì sao lại phải chiêu cảm lấy tội báo sanh trong cầm thú như thế?

Ðể đoạn trừ những mối nghi ấy, Phật phải răn dè đừng sanh khởi những nghi vấn lầm lạc như thế, cũng như giải thích rõ duyên do hiện hữu của các loài chim đó.

 

“Vật vị” (đừng bảo, đừng nói) là tiếng dùng để răn nhắc; ý nói: chớ đừng hiểu lầm, rồi nói sai lạc là những loài chim đẹp đẽ, hót hay ấy chính là kết quả của tội báo. Chúng sanh cõi Cực Lạc tâm niệm thuần thanh tịnh, lẽ đâu lại phải chiêu cảm lấy nghiệp phải sanh trong ác đạo?

 

Hai chữ “thử thị” chỉ những loài chim đã kể ở trên như bạch hạc, khổng tước v.v...

 

“Tội báo sở sanh” nghĩa là do tạo tội nghiệp nên chiêu cảm ác báo thọ sanh trong đường ác.

 

 “Sở dĩ giả hà?” là câu hỏi; ý nói: Vì sao chẳng được nói xằng là những con chim ấy do tội báo mà có?

 

Tiếp đó, là lý do: Cõi Cực Lạc do đại nguyện hạnh công đức trang nghiêm của đấng Từ Phụ A Di Ðà tạo thành, trọn không có tam ác đạo.

Tam Ác Ðạo, còn gọi là Tam Ðồ, hoặc Tam Ác Thú, tức là:

a) Ðịa Ngục: tiếng Phạn là Na Lạc Ca, nơi thọ khổ kịch liệt.

b) Ngạ Quỷ (quỷ đói): chịu nhiều khủng bố, đói khát dài lâu cả mấy ngàn năm. Nếu tội nghiệp thâm trọng, dù có đến bên thực phẩm cũng chẳng ăn được.       

c) Súc Sanh: còn gọi là Bàng Sanh, do tạo nghiệp phải thọ báo xương sống nằm ngang. Súc Sanh chỉ chung muôn loài chim bay, thú chạy, côn trùng. Trong cảnh giới này, chúng luôn ăn nuốt, áp bức lẫn nhau.

Do đây là ba cảnh giới cảm thọ của kẻ tạo ác nên gọi là Tam Ác Ðạo.

Keo kiệt, bủn xỉn là nhân của Ngạ Quỷ. Nóng giận là nhân của Ðịa Ngục. Ngu si là nhân của Súc Sanh.

Cõi Cực Lạc trang nghiêm khôn sánh, thất bảo hợp thành, nghĩ đến ăn liền có, nghĩ đến mặc liền được, hết thảy mong cầu thảy được như ý. Còn chỗ nào để Tham phát sanh nữa ư? Các vị Bồ Tát và hàng thượng thiện nhân cõi ấy yêu kính, hỗ trợ nhau thì Sân làm sao còn phát khởi cho được? Hết thảy chúng sanh thường nghe diệu pháp, tâm thường liễu ngộ, thì làm sao còn Si được nữa? Ðã không có ba ác nhân ấy, lẽ nào còn có khổ quả tam đồ! Bởi thế, Phật khẳng định: “Vô tam ác đạo”.

 

“Kỳ Phật quốc độ thượng vô ác đạo chi danh, hà huống hữu thật?” (cõi nước Phật ấy còn không có cái tên ác đạo, huống là thật có?): Dùng ngay chánh nguyện của đức Di Ðà để giảng rõ duyên do không có ba ác đạo. Ðời đời, kiếp kiếp, đức Phật A Di Ðà chẳng hề trái nghịch bổn nguyện. Nếu bổn nguyện bị trái làm sao thành Phật được? Ngài từng phát nguyện: “Như lúc tôi thành Phật, trong nước tôi ai nấy chẳng nghe đến những danh hiệu bất thiện”. Bởi bổn nguyện đó, trong cõi Cực Lạc, tên của ba ác đạo vĩnh viễn không bao giờ được nghe nói đến. Chỉ cái tên suông còn không có thì làm sao có chuyện những loài chim ấy thật sự là do ác báo chiêu cảm cho được!

 

1.2.1.3.5. Phật lực sở thành (do Phật lực mà thành tựu những sự như thế)

Chánh kinh:

 

Thị chư chúng điểu giai do A Di Ðà Phật, dục linh pháp âm tuyên lưu, biến hóa sở tác.

(Các loài chim ấy đều do A Di Ðà Phật muốn cho pháp âm được lưu turyền nên biến hóa ra).

 

Giải:

Ðoạn kinh văn này giảng rõ duyên khởi của các loài chim ấy. Hết thảy những giống chim kỳ diệu đó đều là do đức Từ Phụ A Di Ðà vận dụng thần lực chẳng thể nghĩ bàn biến hiện ra, ngõ hầu trong suốt sáu thời, pháp âm luôn được diễn xướng, lưu truyền, khiến cho chúng sanh không lúc nào, không chỗ nào chẳng nghe. Do thường nghe nên luôn được lợi ích vô tận (đây chính là kết quả của lời nguyện thứ mười sáu “tùy hỷ nghe pháp”).

Những loài chim trong cõi Cực Lạc chẳng thuộc loài súc sanh là quả báo của ngu si, cũng chẳng phải là loài thiên điểu dẫu có thể thuyết pháp nhưng vẫn chẳng lìa khỏi nghiệp báo (nghĩa là: những kẻ lúc làm người miệng hay giảng pháp, nhưng chẳng tu hành chân thật, thì sau khi chết đi, sẽ cảm báo sanh làm loài chim trên cõi trời. Do thói quen cũ, vẫn có khả năng thuyết pháp, nhưng vẫn là do nghiệp báo chiêu cảm, chứ không phải do chư Phật biến hiện ra).

 

Xét về Lý:

- “Vô tam ác đạo” biểu thị tự tánh vốn không có các phiền não tham, sân, si...

- “Biến hóa sở tác” biểu thị tự tánh có diệu dụng tùy duyên biến hiện.

 

Hỏi: Di Ðà thần lực, biến ra đủ loại thân Phật, khiến ai thấy tướng hảo cũng đều phát tâm, nghe phạm âm ngộ đạo, sao nay lại hóa làm loài chim để giảng diễn pháp môn?

Ðáp: Hóa thân làm Phật chưa đủ lạ lùng, hy hữu. Hiện làm chim thiêng thật là hiếm có. Chúng sanh thấy chim còn có khả năng thuyết pháp vi diệu như thế sẽ phát sanh ý tưởng thù thắng, tín tâm càng sâu chắc. Ðâu phải chỉ linh cầm thuyết pháp không thôi, nào là rừng quỳnh, lưới báu cũng đều diễn pháp âm, suối chảy, gió lay cũng cực đàm chân giáo!

Ngoài ra, chúng sanh do đới nghiệp vãng sanh nên tập khí vẫn còn. Thuận theo tâm ý ưa thích các loài chim đẹp lạ, hót hay, cũng như tâm trạng ưa thích chuyện hiếu kỳ của họ mà Phật hóa hiện như thế, để làm phương tiện dẫn dụ họ luôn tưởng niệm, tu tập diệu pháp.

 

Nói cách khác, Phật biến hiện ra các loài linh cầm thuyết pháp chính là để thành tựu Tứ Tất Ðàn:

a) Thế giới tất đàn: thuận theo tâm ưa thích của chúng sanh, hóa hiện các loài chim đẹp đẽ, hót hay khiến họ hoan hỷ. 

b) Nhân tất đàn: chim thường thuyết pháp kỳ diệu khiến người luôn phát sanh thiện niệm.

c) Ðối trị tất đàn: do thấy chim có khả năng diễn thuyết pháp vi diệu như thế, không còn dám coi thường chúng, tâm phân biệt tự mất.

d) Ðệ nhất nghĩa tất đàn: Do chim chính là Ứng Thân của Phật Di Ðà nên chúng sanh sẽ giải ngộ: Phật, chúng sanh và Pháp Thân bình đẳng.

 

1.2.1.4. Phong thọ hiệp vận (gió và cây cùng hòa tiếng)

1.2.1.4.1. Chánh xuất diệu âm (nói về âm thanh mầu nhiệm)

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Bỉ Phật quốc độ, vi phong xuy động chư bảo hàng thọ cập bảo la võng, xuất vi diệu âm. Thí như bách thiên chủng nhạc đồng thời câu tác.

(Xá Lợi Phất! Cõi nước Phật ấy, gió nhẹ thổi động các hàng cây báu và lưới mành báu, vang tiếng vi diệu; ví như trăm ngàn thứ nhạc đồng thời hòa tấu).

 

Giải:

Ðoạn kinh trước minh thị hữu tình thuyết pháp, đoạn này trần thuật vô tình thuyết pháp. Như vậy, hữu tình lẫn vô tình đều có khả năng tuyên dương pháp âm, khiến người nghe phát tâm Bồ Ðề dũng mãnh, tưởng niệm Tam Bảo, được lợi ích thù thắng. Ðó cũng là một trong các thắng duyên giúp cho chúng sanh chứng được Bất Thoái.

 

“Vi phong” là gió nhẹ, trong lành, nhu hòa, chẳng nhanh, chẳng chậm, chẳng nóng, chẳng lạnh, khiến người yêu thích.

 

“Chư bảo hàng thọ” là những hàng cây báu do thất bảo hợp thành, chỉnh tề chẳng loạn.

 

“Bảo la võng” là những mành lưới do các thứ báu kết thành. Mỗi khi gió nhẹ thổi qua, chúng khua động lẫn nhau, chạm ngọc, lay vàng, tạo thành vô lượng âm thanh vi diệu, thánh thót, ngân nga, thù thắng không cách gì diễn tả trọn hết nổi. Vì thế, kinh đành mượn tạm thí dụ “trăm ngàn thứ âm nhạc cùng hòa tấu” để hình dung ít phần. Chứ kỳ thật, dù trăm ngàn thứ nhạc hòa tấu cũng chẳng bằng được một phần trong vạn phần. Kinh Ðại Bổn từng so sánh nhạc ấy còn hay hơn trăm ngàn vạn lần nhạc trong cõi trời Lục Dục.

“Vi phong” chính là ngọn gió tốt lành nhất trong những ngọn gió, diệu âm chính là âm thanh tối thắng trong các âm thanh. Cũng giống như tiếng hót của các hóa cầm, tiếng nhạc này cũng diễn thuyết diệu pháp. Do những tiếng nhạc ấy vượt hơn hết thảy nên bảo là Vi, có khả năng diễn pháp nên bảo là Diệu.

 

Xét về Lý;

- Gió nhẹ thổi các hàng cây báu biểu thị trí Tam Quán chiếu Tam Ðế Lý (trí đồng pháp giới như gió, lý chứa vạn pháp như cây).

- Trăm ngàn thứ nhạc đồng thời cùng tấu biểu thị nhất niệm bổn tâm sẵn đủ bách giới thiên như (4).

 

1.2.1.4.2. Văn thanh tấn đạo (nghe âm thanh tăng tấn đạo nghiệp)

 

Chánh kinh:

Văn thị âm dĩ, tự nhiên giai sanh niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng chi tâm.

(Nghe tiếng này rồi, tự nhiên sanh tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng).

 

Giải:

Chữ “âm” trong câu “văn thị âm” chỉ những âm thanh vi diệu do gió lùa qua cây báu, mành lưới báu phát ra, cũng như những pháp âm được diễn nói.

 

Chữ “tự nhiên” hàm ý: Chẳng cần phải nhắc nhở, khuyến khích, tâm xưng niệm Tam Bảo cứ tự nhiên phát sanh.

 

Niệm Phật lại có ba loại:

a) Tâm niệm: trong tâm thường tưởng nghĩ đến Phật.

b) Niệm nhỏ tiếng chỉ vừa đủ riêng mình nghe.

c) Niệm lớn tiếng. Niệm lớn tiếng có mười công đức:

- Trừ được sự mê ngủ.

- Thiên ma kinh sợ.

- Tiếng niệm nghe thấu mười phương.

- Dứt sự khổ trong tam đồ.

- Những tiếng động bên ngoài không xâm nhập được.

- Tâm chẳng tán loạn.

- Dũng mãnh tinh tấn.

- Chư Phật hoan hỷ.

- Tam muội hiện tiền.

- Vãng sanh Tịnh Ðộ.

 

Niệm Phật còn phân biệt ra bốn loại như sau:

a. Tâm niệm miệng chẳng niệm.

b. Miệng niệm tâm chẳng niệm.

c. Tâm lẫn miệng cùng niệm.

d. Tâm lẫn miệng đều không niệm.

Trong bốn loại này, nên thực hành loại thứ nhất và loại thứ ba.

 

Hỏi: Nước, chim, cây cối v.v... ngày đêm phát ra âm thanh thuyết pháp không lúc nào gián đoạn, phải chăng là quá ồn náo, những người ưa thích sự tịch tĩnh biết làm thế nào đây?

Ðáp: Cõi Cực Lạc chẳng phải như Sa Bà, hết thảy diệu âm đều là do công đức chẳng thể nghĩ bàn của Ðức Phật A Di Ðà tạo thành, mỗi thứ gì trong cõi ấy cũng đều tùy thuận tâm nguyện của chúng sanh. Những âm thanh cũng không ngoại lệ. Người muốn nghe thì được nghe, người thích lặng lẽ thì tự nhiên cảm thấy lặng lẽ, như kinh Ðại Bổn đã giảng rõ: “Muốn được nghe thì riêng mình liền được nghe. Ai chẳng muốn nghe liền riêng mình chẳng nghe”.

Hơn nữa: Vạn pháp duy tâm. Nếu như tâm địa không bị ngăn lấp thì hết thảy những cảnh chạm vào mắt không thứ nào chẳng phải là cảnh thù thắng, tiếng nào lọt vào tai cũng thành chân lý mầu nhiệm; chứ phải đâu mình cõi Tây phương? Cổ đức đã nói:

Khê thanh tận thị quảng trường thiệt,

Sơn sắc vô phi thanh tịnh thân

(Tiếng suối thảy đều là tướng lưỡi rộng dài, không sắc núi nào chẳng phải là thân thanh tịnh).

Lại như Ngài Hương Nghiêm nghe tiếng tre đụng nhau mà ngộ đạo, cho đến cổ nhân nghe tiếng oanh kêu mà đốn ngộ. Có phải là đối với bậc đốn ngộ thì hữu tình lẫn vô tình cõi này cũng có khả năng thuyết pháp đó chăng? (Trúc là vô tình, oanh là hữu tình). Huống hồ tiếng nước, tiếng chim, tiếng cây cõi Cực Lạc lại chẳng được vậy sao? Chẳng qua là người mê vẫn cứ mờ mịt chẳng tỉnh, người ngộ khoảnh khắc hiểu rõ. Nếu như có thể chẳng chấp khăng khăng Sự là Sự thì toàn Sự tức là Lý, chẳng chấp chết cảnh là cảnh, thì toàn cảnh tức là tâm. Sự lý viên dung, tâm cảnh bất nhị, thứ gì cũng là đạo, vật gì cũng là tự tánh cả, như thường nói: “Tình và vô tình đồng viên chủng trí”.

Ðược như vậy thì chim oanh mùa Xuân, cái én mùa Thu cũng có thể luận đàm diệu đế; trúc biếc, tùng xanh nào ngại phô trọn lý chân; lẽ đương nhiên như thế. Nếu chẳng thể triệt ngộ lý này, chưa đích thân chứng được cảnh này thì dẫu có bàn suông lẽ duy tâm, luận suông thánh cảnh, vẫn đọa vào Thiên Không, vạn kiếp chẳng được nghe danh hiệu Phật mà thôi!

 

1.2.1.4.3. Tổng kết nhị nghiêm (tổng kết hai sự trang nghiêm)

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Kỳ Phật quốc độ thành tựu như thị công đức trang nghiêm.

(Xá Lợi Phất! Cõi nước Phật ấy thành tựu công đức trang nghiêm như thế)

 

Giải:

Ðoạn kinh văn này tổng kết hai sự trang nghiêm vừa được nói trong đoạn trước: chim thiêng thuyết pháp và gió thổi cây vang diệu pháp. Cứ mỗi đoạn, đức Thế Tôn lại kết lại từng điều đã dạy ngõ hầu người nghe thâm tín Cực Lạc, mau mau phát nguyện cầu sanh Tây Phương.

Chữ “như thị” chỉ chim thiêng thuyết pháp, diệu âm phát ra khi gió thổi qua cây báu. Những thứ ấy đều là do nguyện hạnh, công đức của đức Di Ðà tạo thành. Khi tu nhân, đức A Di Ðà từng nguyện: “Lúc tôi thành Phật, người trong nước tôi, tùy theo chí nguyện, những điều muốn nghe tự nhiên được nghe. Nếu chẳng thế, chẳng lấy ngôi Chánh Giác”. Bởi thế, chim biến hóa và tiếng vi diệu do gió lùa qua cây báu đều là do đại nguyện ấy cảm thành.

Kinh còn chép: “Sau khi phát nguyện, tu hành, Ngài thường dùng vẻ mặt từ hòa, lời nói dịu dàng để làm lợi lạc cho chúng sanh”; bởi đó, chim thiêng, cây báu đều phát ra diệu âm. Kinh còn chép: “Ðối với Phật, Pháp, Tăng, Ngài luôn tín trọng cung kính”; vì thế, nay chúng sanh nghe những diệu âm ấy đều tưởng niệm Tam Bảo.

Cứ thế mà suy, ta thấy rõ: Mỗi một sự trang nghiêm trong cõi Cực Lạc, không điều gì chẳng phải là do nguyện hạnh của đức Di Ðà cảm thành. Nguyện hạnh chính là cái nhân dẫn khởi sự trang nghiêm, sự thành tựu. Chim, cây, gió, nước v.v... cho đến hết thảy sự trang nghiêm chính là quả được thành tựu vậy.

Nên biết rằng: pháp pháp duy tâm, tự tánh vốn sẵn Cực Lạc, tự tánh chính là Di Ðà. Thế nên kinh mới dạy: “Tâm tịnh thì cõi nước tịnh, tâm sáng Phật hiện tiền”. Duy tâm Tịnh Ðộ, tự tánh Di Ðà nghĩa là như vậy. Hết thảy những cảnh thù thắng trang nghiêm của cõi Cực Lạc là những thứ luôn sẵn có trong tự tánh của chính chúng ta, nào phải từ bên ngoài mà thành. Chẳng hạn như: lan can báu, hàng cây báu chính là do tự tâm sẵn có vạn thiện trí đức mà thành; ao, gác, hoa sen là do tự tâm sẵn có thắng nhân Ðại Thừa huệ hạnh mà thành...

Muốn chứng ngộ điều ấy, phải mau phát tâm tinh tấn, phát nguyện niệm Phật, niệm đến nhất tâm bất loạn, thì tâm sẽ tự nhiên rỗng toang, khai ngộ, chứng ngay tự tánh Di Ðà, thấy ngay duy tâm Tịnh Ðộ! Lúc ấy tự - tha nào còn ngăn cách, như người uống nước lạnh nóng tự hay, bất tất phải khoa môi múa mép luận bàn xuông nữa ư!

 

1.2.2. Chánh báo trang nghiêm

1.2.2.1. Giáo chủ

1.2.2.1.1. Lược thích danh hiệu (giải thích sơ lược về danh hiệu của đấng giáo chủ)

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Ư nhữ ý vân hà? Bỉ Phật hà cố hiệu A Di Ðà?

(Xá Lợi Phất! Ông nghĩ thế nào? Cớ sao Ðức Phật ấy hiệu là A Di Ðà?) 

 

Giải:

Ðoạn này trình bày về sự trang nghiêm nơi chánh báo. Chánh báo gồm có Chủ và Bạn. Chủ tức là giáo chủ cõi Cực Lạc, tức Phật A Di Ðà. Bạn là chúng Thanh Văn, Bồ Tát, thiên nhân cõi Cực Lạc.

Trước hết, Ðức Phật giải thích ý nghĩa của danh hiệu A Di Ðà vì danh hiệu A Di Ðà chính là tông yếu của toàn bộ bản kinh này. Ðấy chính là vạn đức hồng danh, là diệu dược để cứu độ chúng sanh trong thời Mạt Pháp. Trì Danh chính là pháp môn Phật muốn đặc biệt đề cao trong kinh này, nên Ngài mới giải thích hai ý nghĩa chính yếu của danh hiệu A Di Ðà.

Pháp môn Trì Danh được xưng tụng là diệu hạnh là vì:

1) Chỉ trì một câu danh hiệu Phật mà có thể vượt ngang ra khỏi tam giới. Ðấy chính là đường lối tu hành giản tiện, nhanh chóng, ngắn gọn nhất.

2) Chỉ cần mười niệm thành tựu liền được đới nghiệp vãng sanh. Ðấy chính là điều kỳ diệu đặc biệt lạ lùng nhất.

3) Chỉ cần vãng sanh Cực Lạc ắt sẽ chứng đắc ba thứ bất thoái. Ðấy chính là điều mầu nhiệm viên đốn nhất.

 Ðể dẫn khởi đến việc giải thích ý nghĩa thù thắng của danh hiệu A Di Ðà, Ðức Phật nêu câu hỏi: “Ư nhữ ý vân hà?” (ý ông nghĩ thế nào?)

Chữ Ý ở đây cho thấy Ngài Xá Lợi Phất đã hiểu ý nghĩa danh hiệu A Di Ðà, nhưng vẫn lặng thinh không đáp. Bởi lẽ, Ngài là bậc Bồ Tát thị hiện thân Thanh Văn, là bậc trí huệ đệ nhất, lẽ đâu không biết đến nghĩa lý thù thắng này. Ngài lặng thinh vì muốn đích thân kim khẩu của đức Thích Tôn giảng diễn, ngõ hầu tứ chúng trong pháp hội lẫn vô lượng chúng sanh trong muôn đời sau đều sanh lòng thâm tín nơi danh hiệu A Di Ðà thù thắng này.

Hơn nữa, trí huệ của Ngài Xá Lợi Phất dù là bậc nhất, vẫn chẳng thể sánh bằng Phật trí. Với trí huệ thù thắng siêu việt của bậc Ðại Giác, đức Thế Tôn sẽ chọn lấy những ý nghĩa thù thắng đặc biệt nhất trong vô lượng ý nghĩa thù thắng chẳng thể nghĩ bàn của danh hiệu A Di Ðà khiến cho thính chúng đều được hưởng vô biên lợi ích.

 Nếu xét theo Lý, câu hỏi: “Ư nhữ ý vân hà?” chính là câu nhắc nhở hành nhân phải hồi quang phản chiếu nơi tự tánh để nhận chân ý nghĩa của danh hiệu A Di Ðà.

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Bỉ Phật quang minh vô lượng, chiếu thập phương quốc, vô sở chướng ngại. Thị cố hiệu vi A Di Ðà.

(Xá Lợi Phất! Ðức Phật ấy quang minh vô lượng chiếu mười phương cõi nước, chẳng bị chướng ngại. Vì thế, hiệu là A Di Ðà)

         

Giải:

          Danh hiệu của đức giáo chủ cõi Cực Lạc bao hàm vô lượng nghĩa. Kinh này chỉ chú trọng đến 2 phương diện: quang minh và thọ lượng.

         

“A Di Ðà”: Hán dịch là Vô Lượng Quang, ý nói đức Phật A Di Ðà có vô lượng quang minh. Ngài còn được gọi là Vô Biên Quang, Vô Ngại Quang cho đến Siêu Nhật Nguyệt Quang. Các danh hiệu này đều hàm ý quang minh thù thắng vô lượng.

Trong Mật giáo, còn xưng Ngài là Cam Lộ Vương Như Lai. Bồ Ðề Tâm Nghi Quỹ chép: “Ðức Phật này còn gọi là Vô Lượng Thọ Phật, tiếng Phạn là A Di Ðà Du Sái (Amitayus); hoặc là A Di Ðà Bà Da Bột Ðà (Amitabhaya Buddha). Hán dịch là Vô Lượng Quang Minh Phật”. Sở dĩ, Ngài được gọi là Cam Lộ Vương vì chú Vãng Sanh có đến mười chữ A Mi Lật Ða (amrta – cam lộ). Cũng vì thế, chú Vãng Sanh còn được gọi là Thập Cam Lộ Chú.

Kinh Vô Lượng Thọ chép: “Quang minh của Ðức Phật rực rỡ đẹp đẽ hết sức, kỳ diệu, thù thắng vô cực, sáng hơn ánh sáng của mặt trời, mặt trăng ngàn vạn ức lần, là vua trong các quang minh của chư Phật. Vì thế, Ngài hiệu là Vô Lượng Quang Phật”.

          Ðây là kết quả của lời nguyện thứ 12 khi Ngài còn đang tu nhân: “Lúc tôi thành Phật mà quang minh có hạn lượng, tối thiểu chẳng chiếu thấu trăm ngàn vạn ức na do các cõi Phật thì chẳng lấy ngôi Chánh Giác”. Kinh Vô Lượng Thọ bảo: “Quang minh của Ðức Phật ấy chiếu xa nhất, quang minh của chư Phật chẳng bằng”.

          Quang minh của Phật có hai loại:

1) Nội quang: tức là dùng trí để chiếu Lý.

2) Ngoại quang: tức là quang minh nơi thân, chiếu soi ra ngoài.

Quang minh nói trong kinh này chính là ngoại quang.

Lại có ba loại quang minh như sau:

          1) Bổn quang: quang minh của Pháp Thân, rất viên dung, chẳng có hạn lượng.

          2) Trí quang: quang minh của Báo Thân, chiếu trọn khắp pháp giới.

          3) Thân quang: quang minh của Ứng Thân, tùy theo cơ cảm mà biến hiện. Thân quang lại chia thành hai loại: Thường quang và phóng quang.

          a. Thường quang: Chẳng hạn như đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật quang minh chiếu xa một tầm (khoảng tám thước).

          b. Phóng quang: do nhân duyên đặc biệt, Phật liền phóng quang từ ngay diện môn (phần giữa mũi và miệng) hoặc phóng quang từ giữa hai mày, cho đến các quang minh phát ra từ chân, tay, toàn thân v.v...

          Vô lượng quang nói ở đây chính là quang minh của Ứng Thân kể cả Thường Quang lẫn Phóng Quang. Chữ “vô lượng” biểu thị quang minh tột bực thù thắng. Câu “chiếu mười phương cõi nước” biểu thị cảnh được chiếu thật là rộng lớn; chẳng phải chỉ hạn cuộc trong một hai thế giới.

         

“Vô sở chướng ngại” (chẳng bị chướng ngại) nghĩa là chiếu một cách triệt để, xuyên núi, thấu vách, tột cùng chốn sâu kín, xuyên suốt chốn tối tăm. Thế gian thường bảo mặt trời là lớn nhất, nhưng thật ra mặt trời chỉ chiếu khắp tứ đại châu, vẫn bị mây giá, sương mù che khuất ánh sáng; cũng chẳng chiếu thấu khoảng dưới đáy chậu úp hay những vật giấu trong nhà tối. Như vậy, chẳng những quang minh của mặt trời có hạn lượng mà còn bị chướng ngại nữa. Nếu đem so với Phật quang, thật chẳng khác đem vi trần sánh với núi Tu Di vậy.

          Nói vậy ắt sẽ có kẻ gạn rằng: Phật quang đã chiếu khắp mười phương, không chi chướng ngại, sao ta chẳng thấy được Phật quang?

          Ðáp: Phàm phu bị Tư Hoặc, Trần Sa, vô minh là các thứ phiền não chướng lấp nên chẳng tương ứng với Giác Tánh của Phật, lại tương ứng trần lao (bội giác hiệp trần) nên chẳng thấy được Phật quang. Cũng giống như mặt trời chiếu khắp đại địa, nhưng kẻ đui chẳng thấy được, có nên bảo là do chưa từng thấy nên bảo xằng là chẳng có ánh mặt trời hay chăng? Chúng sanh nghiệp chướng sâu nặng, dẫu Phật quang hiện tiền vẫn chẳng được thấy. Nếu đã đủ thiện căn, lại thêm sức tín nguyện tha thiết, chân thành niệm Phật thì còn thấy được thân Phật, huống hồ là quang minh?

          Hơn nữa, theo kinh Vô Lượng Thọ, quang minh của Ðức Phật A Di Ðà có công năng khiến cho chúng sanh khi được quang minh ấy chiếu đến thì tam cấu (ba thứ phiền não: Tư Hoặc, Kiến Hoặc, Trần Sa) sẽ hoàn toàn tiêu trừ, dứt sạch mọi nỗi khổ, sau khi thọ chung, đều được giải thoát. Trong quang minh còn hiện vô số hóa Phật, mỗi Ðức Phật có hai vị Bồ Tát làm thị giả. Mỗi một Ðức Phật lại có tám vạn bốn ngàn tướng hảo, trong mỗi tướng hảo lại có tám vạn bốn ngàn tướng hảo khác. Mỗi tướng hảo có tám vạn bốn ngàn quang minh chiếu vô lượng vô biên thế giới. Cứ như thế, quang minh trùng trùng điệp điệp đến vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn tạo lợi ích cho chúng sanh.

 

          Chánh kinh:

 

          Hựu Xá Lợi Phất! Bỉ Phật thọ mạng cập kỳ nhân dân, vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp. Cố danh A Di Ðà.

          (Lại này Xá Lợi Phất! Thọ mạng của Ðức Phật ấy và nhân dân của Ngài là vô lượng a tăng kỳ kiếp, nên tên là A Di Ðà).

         

Giải:

          Ðoạn này căn cứ trên thọ mạng để giải thích danh hiệu A Di Ðà. Ðức Phật ấy chẳng những quang minh vô lượng, mà thọ mạng cũng vô lượng vô số, nên hiệu là A Di Ðà. Vì thế, chữ A Di Ðà còn được dịch là Vô Lượng Thọ.

          Kinh Ðại Bổn chép: “Thọ mạng của Ðức Phật ấy chẳng thể tính kể. Giả sử chúng sanh trong mười phương thế giới đều thành Thanh Văn, Duyên Giác, dốc cạn trí lực trong trăm ngàn kiếp để tính toán vẫn chẳng thể biết được tận cùng [thọ mạng ấy]”. Ðây chính là kết quả của lời nguyện mười ba “thọ mạng vô lượng” đã phát trong thời gian Ngài còn tu nhân: “Nếu lúc tôi thành Phật, thọ mạng có hạn lượng, thậm chí thọ trăm ngàn ức na do tha thì chẳng lấy ngôi Chánh Giác”. Nay nguyện ấy đã thành nên danh phải xứng với thực vậy.

 

          “Thọ mạng”: Thọ là tuổi thọ, Mạng là sanh mạng. Tuổi thọ của con người dựa theo sự sanh diệt của thân mạng để xác định; vì thế mới gọi là “thọ mạng”.

Ðức Phật có ba thân: Pháp Thân, Báo Thân, và Ứng Thân nên thọ mạng cũng có ba loại: 

a) Pháp thân: Tự tánh thanh tịnh pháp thân lấy Lý tánh làm thọ mạng, muôn đời vẫn như vậy, chẳng sanh, chẳng diệt, vô thỉ vô chung.

b) Báo Thân là thân thọ dụng, lấy trí huệ làm thọ mạng. Báo thân do tu hết thảy công đức viên mãn mà thành, một phen đã đạt được sẽ vĩnh viễn tồn tại, có khởi đầu nhưng không có kết thúc.

c) Ứng thân là thân thị hiện, lấy nhân duyên làm thọ mạng, tùy cơ cảm mà thành, thị hiện sanh diệt, chẳng những có khởi đầu mà còn có kết thúc. Do nhân duyên thù thắng hay kém cỏi mà cảm thọ mạng dài hay ngắn.

Ở đây nói thọ mạng của Phật A Di Ðà vô lượng chính là luận về Ứng Thân. Ứng Thân có thọ mạng thù thắng là do nhân duyên thù thắng cảm thành.

Trong Quang Minh Huyền Nghĩa, Tổ Thiên Thai Trí Khải giảng: “Pháp, Báo, Ứng là ba thân. Do ba pháp tụ lại nên gọi là Thân. Tức là Lý pháp tụ họp thì gọi là Pháp Thân. Trí pháp tụ họp lại thì gọi là Báo Thân. Công đức pháp tụ họp lại thì gọi là Ứng thân”. Như vậy, Pháp Thân là căn cứ theo cảnh mà nói, Báo Thân là căn cứ vào Trí, Ứng thân là căn cứ vào Dụng (công dụng). Vì Dụng tùy thuộc vào nhân duyên, tùy thuộc vào cơ cảm, nên Ứng Thân có sanh diệt, thọ mạng có dài ngắn.

 

“Cập kỳ nhân dân”: Chẳng những thọ mạng của Ðức Phật là vô lượng, mà tất cả mọi người trong cõi Cực Lạc đều có thọ mạng vô lượng. Kinh viết “cập kỳ nhân dân” là sử dụng đảo ngữ, nếu nói thuận thì phải viết: “Bỉ Phật cập kỳ nhân dân thọ mạng vô lượng”.

Cõi Cực Lạc không có khái niệm vua tôi, cha con, sao lại gọi là “nhân dân”? Phật là đấng Pháp Vương, chúng sanh sanh về cõi Cực Lạc, khâm thừa Phật Ðà giáo hóa, tôn kính Phật như cõi này tôn kính vua. Huống hồ Phật chính là vua của cả mười pháp giới, chứ nào phải chỉ là vua một nước mà thôi đâu!

 

“Vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp”: Chữ Kiếp nói cho đủ là Kiếp Ba (kalpa), Hán dịch là Thời Phần (hàm nghĩa phân biệt thời tiết), hoặc dịch là Trường Thời. Ðơn vị thời gian ngắn nhất là Sát Na, đơn vị thời gian dài nhất là Kiếp Ba. Kiếp lại có ba thứ: Tiểu kiếp, trung kiếp và đại kiếp.

Từ lúc con người thọ chỉ 10 tuổi khởi tính, cứ qua một trăm năm mới tăng thêm được một tuổi thọ. Tăng như thế đến khi thọ được tám vạn bốn ngàn tuổi, thì qua một trăm năm, bắt đầu giảm một tuổi. Như thế cho đến khi tuổi thọ chỉ còn mười năm. Chu trình một lần tăng một lần giảm như thế tính ra là một ngàn sáu trăm tám mươi vạn năm. Ðấy là một tiểu kiếp.

20 tiểu kiếp, tức là ba ức ba ngàn sáu trăm vạn năm, là một trung kiếp.

Gộp bốn trung kiếp: Thành, Trụ, Hoại, Không, tức là mười ba ức bốn ngàn bốn trăm vạn năm là một đại kiếp.

 

“A-tăng-kỳ”: Ðời Tấn dịch là Vô Số, đời Ðường dịch là Vô Ương Số. Ðây là một trong mười con số lớn của Ấn Ðộ (mười con số lớn là Vô Số, Vô Lượng, Vô Biên, Vô Ðẳng, Bất Khả Số, Bất Khả Xưng, Bất Khả Tư, Bất Khả Lượng, Bất Khả Thuyết, Bất Khả Thuyết Bất Khả Thuyết). Cách tính là lấy vạn vạn là một Ức. Vạn Ức là một Triệu. Một ngàn vạn vạn vạn vạn vạn vạn vạn vạn vạn (chín chữ vạn) triệu là một a tăng kỳ. A Tăng Kỳ lần A Tăng Kỳ là một Vô Lượng. Vô Lượng lần Vô Lượng là một Vô Biên. Cứ tính như thế mà tăng dần lên cho đến con số lớn thứ mười là Bất Khả Thuyết Bất Khả Thuyết. Như vậy, thọ mạng của Phật A Di Ðà chẳng phải là một đại kiếp mà là vô số đại kiếp, không những thế còn là vô lượng vô biên đại kiếp, nên bảo là “vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp”.

Thật ra, trên đây cũng chỉ là ước lượng dựa theo các con số hữu lượng để tính toán hàm hồ như vậy thôi, chứ thật ra số lượng chẳng phải chỉ là như vậy. Theo như phẩm Thọ Lượng trong kinh Hoa Nghiêm thì: “Một kiếp trong cõi Sa Bà là một ngày đêm trong thế giới Cực Lạc”. Nếu vậy thì chẳng thể tính nổi số, thật chẳng phải là số lượng thông thường thế gian có thể hình dung được nổi. Dù là trí huệ cũng chỉ biết được một phần nhỏ như giọt nước trong biển cả mà thôi!

Nếu xét riêng Ứng Thân, thọ mạng của Phật A Di Ðà tuy nói là vô lượng nhưng vẫn là “hữu lượng chi vô lượng”, vì theo kinh Quán Âm Thọ Ký, sau khi Ứng Thân của Phật A Di Ðà nhập diệt, Chánh Pháp trụ thế vô lượng kiếp. Ngay giữa đêm hôm Chánh Pháp diệt hết, Quán Thế Âm Bồ Tát liền bổ xứ thành Phật, thành Phật ngay trong đêm hôm ấy, hiệu là Phổ Quang Công Ðức Sơn Vương Như Lai. Cõi nước đổi tên thành Chúng Bảo Phổ Tập Trang Nghiêm. Thọ mạng và chánh pháp của Ðức Phật ấy cũng kéo dài vô lượng kiếp.

Khi Chánh Pháp của Phổ Quang Công Ðức Sơn Vương Như Lai diệt tận thì Ðại Thế Chí Bồ Tát ngay trong đêm ấy, bổ xứ thành Phật; hiệu là Thiện Trụ Công Ðức Bảo Vương Như Lai; thọ mạng cũng vô lượng.

Tuy vậy, Phật đã chứng ba thân, mà Pháp Thân, Báo Thân đã thọ “vô lượng chi vô lượng” thì Ứng Thân cũng có thể nói là thọ “vô lượng chi vô lượng”.

(“Vô lượng chi vô lượng” là con số vô lượng một cách tuyệt đối, không cách nào hình dung, diễn tả nổi dù bằng toán học, vượt hẳn mọi khả năng suy nghĩ, tính toán của con người lẫn thánh nhân. “Hạn lượng chi vô lượng” là con số rất lớn, con người khó hình dung nổi, nhưng vẫn có thể dùng toán học để diễn tả được). 

Hiểu một cách tổng quát, Vô Lượng có nghĩa là không còn có hạn lượng, giới hạn gì, Vô Biên là không có ngằn mé, ranh giới nào. Thọ mạng vô lượng vô biên của Ðức Phật chính là kết quả của bi nguyện vô biên, của tịnh nghiệp công đức xa rời mọi ác nghiệp Ngài đã tu tập trong vô lượng kiếp.

Vì sao chúng sanh vãng sanh cõi Cực Lạc lại có thọ mạng giống hệt như Ðức Phật? Có hai nguyên nhân:

a) Do nương vào Di Ðà nguyện lực mà thành. Lời nguyện thứ mười năm của Phật khi còn tu nhân là: “Nếu lúc tôi thành Phật, thọ mạng của người trong nước tôi đều là vô ương số kiếp, không ai có thể tính nổi số ấy. Nếu chẳng như thế, chẳng lấy ngôi Chánh Giác”.

b) Do nguyện lực chính mình, tức là do công sức niệm Phật cảm thành. Nhất tâm niệm Phật, tịnh nghiệp thành tựu, vãng sanh Tịnh Ðộ, liên hoa hóa thân, đạt được thân thanh hư, chẳng còn mang tấm thân do tứ đại giả hợp, có sanh lão, bệnh tử, chợt tán hoại, chợt vô thường, nên thọ mạng đồng với chư Phật. 

Hơn nữa, Phật thọ vô lượng để giáo hóa chúng sanh trong vô lượng kiếp. Chúng sanh được Phật giáo hóa cũng thọ vô lượng kiếp hòng một đời tu tập thành Phật, lại lần lượt giáo hóa chúng vô lượng chúng sanh cho đến khi họ cùng chứng Niết Bàn.

Hỏi: Ðức Phật ấy đã có hai danh hiệu, tức là quang minh, thọ mạng thảy đều thù thắng, vì sao Ðại Bổn và Quán Kinh chỉ lấy mỗi danh hiệu Vô Lượng Thọ làm đề mục, như vậy có phải là khi xưng niệm như thế đã thiếu sót nghĩa thứ hai chăng?

Ðáp: Ðấy là dùng Thể để bao gồm Dụng. Thọ là bản thể, Quang Minh là tác dụng. Nếu chẳng chứng được thân vô lượng thọ thì quang minh rốt cục sẽ đi về đâu? Do đã chứng được thân vô lượng thọ thì đương nhiên sẽ đạt được công dụng quang minh vô lượng. Một khi đã nói đến thân vô lượng thọ thì quang minh đồng thời sẽ gồm trong ấy. Ðấy là nêu Thể để gồm Dụng vậy. Do đó, chỉ xưng niệm Vô Lượng Thọ đã gồm cả Vô Lượng Quang trong ấy. Nói Thọ nhiếp Quang thì được, nhưng chẳng thể bảo Quang nhiếp Thọ vì nếu ly khai bản thể là Thọ thì chẳng thể có tác dụng là Quang Minh!

Xin dùng một ví dụ để minh họa: Bản thân tấm gương là Thể, tác dụng soi chiếu của tấm gương là Dụng. Hễ có tấm gương thì đồng thời có tác dụng tỏa sáng, soi rọi. Vì thế có thể chỉ nêu Gương để hàm nghĩa Quang. Trái lại nếu chỉ nói Soi Chiếu đã bao gồm Gương trong ấy thì chẳng được. Vì đã không có Gương, lấy đâu có tác dụng soi chiếu

Cần phải biết rằng: trí huệ, quang minh, oai đức v.v... của Phật A Di Ðà không gì là chẳng vô lượng. Thế sao lại chỉ dùng hai phẩm đức: quang minh và thọ lượng để xác lập danh hiệu?

 

1) Ước về Sự:

 

Ước về thọ mạng và quang minh của Pháp Thân và Báo Thân thì chư Phật đều giống hệt như nhau, chỉ có quang minh và thọ mạng của Ứng Thân là khác biệt. Ðấy là vì Ứng Thân do nhân duyên cơ cảm, thị hiện thuận theo từng căn cơ, cho nên thọ mạng có dài ngắn sai biệt, quang minh có to nhỏ bất đồng.

Thọ mạng của Phật A Di Ðà đã dài lâu chẳng thể tính kể, quang minh của Ngài cũng thù thắng cùng tột vượt trội hết thảy. Như đức Thích Ca thị hiện tịch diệt năm tám mươi tuổi, còn các Ðức Phật khác: hoặc sống ngàn năm, hoặc một vạn năm, hoặc một kiếp cho đến na do tha kiếp. Chẳng vị nào như Phật A Di Ðà sống đến vô lượng kiếp.

Còn về quang minh thì đức Thích Ca viên quang soi sáng một tầm, các Ðức Phật khác hoặc một do tuần, hoặc mười do tuần, cho đến trăm ngàn vạn do tuần, trọn chẳng có vô lượng quang như đức Phật A Di Ðà. Các Ðức Phật quang minh chiếu một thế giới, hoặc trăm ngàn vạn ức thế giới, nhưng trọn chẳng có vị nào quang minh chiếu khắp mười phương. Một phương đã có vô lượng vô biên thế giới, huống hồ là thập phương?

Quán kinh chép: “Ðức Phật ấy có tám vạn bốn ngàn tướng hảo. Mỗi mỗi tướng hảo có tám vạn bốn ngàn quang minh, chiếu khắp chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới chẳng bỏ”.
          Ðủ thấy quang minh và thọ mạng của Ðức Phật A Di Ðà vượt trỗi hết thảy chư Phật, đó là điểm thù thắng độc đáo nhất! Vì thế, Ngài đặc biệt dùng quang minh và thọ mạng để lập danh hiệu.

     Hỏi: Vì sao Phật Thích Ca và Phật Di Ðà cùng thành tựu Phật quả rốt ráo, nhưng quốc độ, quang minh, thọ mạng lại khác biệt một trời, một vực đến thế? Chẳng lẽ Phật đức có hơn kém hay sao?

Ðáp: Ðại phàm chư Phật xuất thế đều chủ yếu là vì bi nguyện, vì mục đích độ sanh. Quốc độ có tịnh, uế bất đồng; thọ mạng có dài, ngắn sai khác; đại lược là do hai nguyên nhân sau:

 

a.- Do bổn nguyện tạo thành:

 

Ðức Di Ðà phát nguyện trang nghiêm Tịnh Ðộ để tiếp dẫn chúng sanh khổ não, nên đặc biệt hiện thọ mạng vô lượng, an lạc vô lượng để chúng sanh hâm mộ Cực Lạc mà niệm Phật cầu được vãng sanh. Ðức Thích Ca phát nguyện giáng sanh trong cõi đời ngũ trược tà ác để cứu độ chúng sanh còn đang mê đắm. Ngài phải hiện thân thọ mạng ngắn ngủi, dùng sự vô thường cảnh tỉnh mê tình, khiến họ sanh lòng chán ngán uế cảnh cầu sanh cõi Tịnh, chóng được giải thoát. Ðấy chính là phương tiện lớn lao nhằm dẫn dụ chúng sanh lìa khổ cầu vui, sao lại nảy lòng ngờ Phật đức có hơn, có kém?

Về quang minh cũng vậy: Do thân Phật trong cõi này đã nhỏ (một trượng sáu) thì quang minh cũng thị hiện chiếu không quá một tầm, nhưng khi cần phải thị hiện thần biến để hóa độ, Phật cũng thị hiện phóng quang minh thấu suốt vô lượng cõi Phật ở phương Ðông như trong phẩm Tự kinh Pháp Hoa đã chép rõ ràng đấy thôi!

 

b.- Do phước đức và ác nghiệp của chúng sanh chiêu cảm như thế:

 

Phước đức và thiện nghiệp của chúng sanh cõi Cực Lạc cực thâm hậu nên cảm thấy thọ mạng, quang minh của đức Giáo Chủ cũng vô lượng, vô biên. Chúng sanh cõi Sa Bà nghiệp nặng, phước mỏng, nên thấy đức Thích Tôn tám mươi tuổi đã nhập diệt. Ðấy chẳng phải là đức Thích Tôn thiếu lòng từ bi, chỉ vì chúng sanh phước bạc phận mỏng nên cơ duyên hóa độ chỉ đến thế mà thôi!

Còn như bảo “quang minh của Phật Thích Ca chẳng chiếu quá một tầm” là chỉ nói về Ứng Thân đó thôi. Chứ về Báo Thân, Pháp Thân, Thường Tịch Quang Ðộ thì Phật, Phật đều đồng, chẳng hề có chuyện thọ mạng dài ngắn, quang minh chiếu xa hay gần, cõi nước có tịnh, uế chi cả!

 

2) Ước về Lý:

 

Vô Lượng Thọ nghĩa là xét theo chiều dọc, Phật Tánh suốt khắp ba đời. Vô Lượng Quang là xét theo chiều ngang, Phật Tánh bao trọn mười phương. Như vậy, hết thảy chúng sanh không ai là chẳng dạo chơi trong biển Di Ðà Quả Giác, cứ hễ nhất niệm hồi hướng thì sẽ liền được Phật nhiếp thọ.

Danh hiệu A Di Ðà chính là đại tổng tướng môn của pháp giới nên A Di Ðà Phật còn được gọi là Pháp Giới Tạng Thân; đấy chính là Phật tánh mỗi người chúng ta đều sẵn có. A Di Ðà Phật còn chính là tam đức bí tạng (kho tàng bí mật của ba đức): Vô Lượng Thọ là Giải Thoát Ðức, Vô Lượng Quang là Bát Nhã Ðức, quang minh và thọ mạng nhất thể chẳng lìa chính là Pháp Thân Ðức.

Thêm nữa, xét về Pháp Thân thì: Quang lẫn thọ chẳng hai chính là diệu thể bất biến. Vô Lượng Thọ chính là diệu dụng tùy duyên bất biến. Vô Lượng Quang chính là diệu tướng hiển hiện.

Như vậy, giảng ra danh hiệu A Di Ðà chính là để hết thảy chúng sanh nhân danh hiệu ấy sẽ đốn ngộ được tự tánh của chính mình vốn sẵn thông suốt theo chiều dọc, trùm khắp theo chiều ngang, chứng ngay được tam đức bí tạng, thấu rõ diệu chỉ “tâm chính là Phật, Phật chính là tâm, tâm Phật chẳng hai”. Bởi lẽ đó, Phật lấy hai nghĩa Quang và Thọ để lập danh hiệu vậy.

Thêm nữa, Phật Tánh ai cũng sẵn có đó còn có tên khác là Bổn Giác. Một khi gặp được cơ duyên khai ngộ, giáo dưỡng, hay được đánh thức, huân tập bằng vạn đức hồng danh A Di Ðà, thì từ Bổn Giác Lý Thể sẽ xuất sanh trí huệ. Trí huệ ấy gọi là Thỉ Giác (do từ vô thỉ chúng sanh bất giác, nay mới giác ngộ nên gọi là Thỉ Giác. Thỉ nghĩa là bắt đầu). Tâm niệm Phật chính là Thỉ Giác Trí. Ðức Phật được niệm chính là Bổn Giác Lý.

Kinh nói: “Mười phương chư Phật cùng chung một Pháp Thân”. Do lý thể của pháp thân vô nhị, vô biệt, nên bảo là “cùng chung một pháp thân!” Lý thể của Pháp Thân Phật và lý thể của Bổn Giác của chúng sanh cũng vô nhị, vô biệt giống như thế. Như vậy, niệm Phật chính là niệm Bổn Giác trong chính tâm mình.

Hơn nữa, Thỉ Giác Trí phát sanh từ Bổn Giác Lý, nhưng về bản thể, Thỉ Giác lẫn Bổn Giác chẳng hai nên chúng sanh cũng đồng như Phật chẳng khác!

Mầu nhiệm thay! Một danh hiệu A Di Ðà bao gồm vô lượng công đức chẳng thể nghĩ bàn, một niệm hiện tiền của chúng sanh cũng chẳng thể nghĩ bàn! Nếu thật sự có thể một niệm tương ứng với một niệm Phật, niệm niệm tương ứng với niệm niệm Phật thì lo chi chẳng đốn ngộ tự tánh Di Ðà, chứng ngay được duy tâm Tịnh Ðộ!

Bởi những lẽ trên, niệm Phật chính là niệm tâm, niệm tâm chẳng ngoài niệm Phật. Ngoài tâm không Phật, ngoài Phật không tâm! Như vậy thì thánh hiệu Quang Thọ chính là tâm quang, thọ mạng chẳng thể nghĩ bàn của chính ngay một niệm hiện tiền của chúng ta.

Hiểu sâu hơn, Vô Lượng Quang biểu thị tự tánh thường tịch nhưng thường chiếu. Vô Lượng Thọ biểu thị tự tánh chiếu nhưng thường tịch. Như vậy, A Di Ðà chính là Tịch Chiếu bất nhị vậy!

Cũng vì những lẽ trên, trong hai bộ Mạn Ðà La: Thai Tạng và Kim Cang Giới của Mật giáo, bốn vị Phật trong ngũ Phật (A Súc Bệ, Bảo Sanh, Bất Không Thành Tựu, A Di Ðà, Tỳ Lô Giá Na. Ngũ Phật biểu trưng cho ngũ trí) tùy theo phương vị sẽ có tên sai khác, nhưng Phật A Di Ðà luôn không đổi tên.

Trong Thai Tạng Mạn Ðà La, đức Phật A Di Ðà có hình dáng một vị Phật tóc xoáy trôn ốc, sắc vàng óng, tay kết Ðịnh Ấn (lòng bàn tay phải đặt trên bàn tay, ngón trỏ và ngón cái đâu nhau tạo thành hình khuyên giáp nhau), hai mắt nhắm hờ, nhìn xuống. Ðấy chính là tướng xuất gia thành đạo của tỳ kheo Pháp Tạng.

Trong Kim Cang Giới Mạn Ðà La, Ðức Phật A Di Ðà đội mão báu, nhưng ấn tướng vẫn như cũ, tiêu biểu cho sự trang nghiêm của Báo Thân.

Theo Nguyên Âm Thượng Sư, tượng Di Ðà đứng tay phải kết Ðịnh Ấn (hoặc cầm đài sen), tay trái xòe thẳng buông dọc theo thân mình. Năm ngón tay phải biểu thị năm giới: Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, Hiển Phật, Mật Phật. Năm ngón tay trái biểu thị năm giới: Thiên, nhân, quỷ, súc, địa ngục (Ðấy chính là thập giới của Mật giáo). Hai tay trên dưới như vậy tiêu biểu Lý Trí có công dụng khác biệt, nhưng đều cùng một thân, hàm ý: Lý - Trí bất nhị (tay phải là Trí, tay trái là Lý). Hình khuyên do ngón cái và ngón trỏ tạo thành Ðịnh Ấn tiêu biểu cho Viên Giác, Bổn Giác hợp cùng Thỉ Giác.    

 

1.2.2.1.2. Thành đạo thời kiếp

 

Chánh kinh:

 

Hựu Xá Lợi Phất! A Di Ðà Phật thành Phật dĩ lai, ư kim thập kiếp.

(Lại nữa, Xá Lợi Phất! Từ khi đức A Di Ðà Phật thành Phật đến nay là mười kiếp)

 

Giải:

Câu “thành Phật dĩ lai” ([từ lúc] thành Phật đến nay) tương ứng với câu “kim hiện tại thuyết pháp” trong Tự phần. Thế nào là “thành Phật”? Nhân hạnh viên mãn là Thành, chứng được Bồ Ðề là Phật. Thêm nữa, y báo, chánh báo, bạn lữ, các thứ trang nghiêm cũng đều là “thành” cả.

Nếu luận trên Pháp Thân, tự tánh thanh tịnh vốn sẵn đã là Phật, còn có gì là thành hay chẳng thành, lấy gì mà bàn đến chuyện kiếp số nữa ư! Nếu luận trên Báo Thân, nhân viên quả mãn, chứng đắc Bồ Ðề, tựa hồ có thành, luận bàn đến kiếp số cũng không ngại gì! Ứng Thân tùy cơ mà cảm hiện tám tướng thành đạo (giáng hạ từ trời Ðâu Suất, thác thai, xuất sanh, xuất gia, hàng ma, thành đạo, chuyển pháp luân, nhập Niết Bàn) nên dĩ nhiên phải có thành, phải có kiếp số.

Như vậy, thành Phật đã mười kiếp là nói về Ứng Thân và Báo Thân đã thành Phật mười kiếp vậy. Nói cách khác: từ khi Phật A Di Ðà thành đạo đến nay, thế giới Sa Bà đã trải qua mười chu kỳ thành - trụ - hoại - không (*), nhưng cõi Cực Lạc vẫn y nhiên như cũ, thường luôn vui sướng bất biến! Thật chẳng phải là cõi nước an ổn, khoái lạc thường hằng lắm ư?

Tính cho đến khi thành Phật, đức Phật A Di Ðà đã trong vô lượng kiếp lâu xa tu hành bi nguyện, đại hạnh mới thành Phật Quả. Theo kinh Vô Lượng Thọ kể từ thời Phật Ðịnh Quang cho đến năm mươi ba Ðức Phật xuất thế, nơi Ðức Phật sau rốt là Thế Tự Tại Vương, tỳ kheo Pháp Tạng giác ngộ thế gian vô thường, phát ra 48 trọng nguyện, rồi tu thành Phật.

Theo kinh Pháp Hoa, mười sáu vị vương tử của Phật Ðại Thông Trí Thắng Như Lai, nhân thấy cha thành Phật, cảm động sâu xa, cũng bỏ nước xuất gia, tu hành phạm hạnh, được thọ ký Bồ Ðề. Vị vương tử thứ chín thành Phật ở phương Tây hiệu là A Di Ðà.

Theo kinh Bi Hoa, vô lượng kiếp trước có Chuyển Luân vương tên Vô Tránh Niệm, cúng dường Bảo Tạng Như Lai. Vua từng phát nguyện khi thành Phật, cõi nước sẽ trang nghiêm thù diệu khôn sánh. Phật Bảo Tạng thọ ký: “Ông hành Bồ Tát đạo trong hằng sa kiếp rồi sẽ thành Phật ở phương Tây, cõi nước hiệu là An Lạc”. Vua Vô Tránh Niệm nay là Phật A Di Ðà.

Trong kinh Nhất Hướng Xuất Sanh Bồ Tát, có kể chuyện vị quốc vương được nghe Phật pháp, bèn phụng trì tinh tấn, trong suốt bảy vạn năm chưa từng ngủ nghỉ, ở riêng một mình trong chốn núi rừng, tu tập Thiền Ðịnh, sau độ tám mươi ức trăm ngàn na do tha chúng sanh được bất thoái chuyển. Vị quốc vương ấy thành Phật, hiệu là A Di Ðà.

Những vị như tỳ kheo Tịnh Mạng trong kinh Ðại Thừa Phương Quảng Tổng Trì, vương tử Tịnh Phước Báo Chúng Âm trong kinh Hiền Kiếp, quốc vương Thắng Oai trong kinh Như Huyễn Tam Ma Ðịa Vô Lượng Ấn cũng đều là tiền thân của Phật A Di Ðà.  

Ðến khi thành Phật, đức A Di Ðà hằng ngày thời thời thuyết pháp, luôn xòe cánh tay tử kim tiếp dẫn chúng sanh, sao ta vẫn cam bề trầm luân, đành phụ tấm lòng thâm thiết của đấng Từ Phụ, chẳng chịu sự tiếp độ giáo hóa của Ngài, có đáng thẹn hổ lắm không?

 

1.2.2.2. Hóa bạn (đồ chúng được đấng Giáo Chủ hóa độ)

1.2.2.2.1. Thanh Văn chúng:

 

Chánh kinh:

 

Hựu Xá Lợi Phất! Bỉ Phật hữu vô lượng vô biên Thanh Văn đệ tử, giai A La Hán, phi thị toán số chi sở năng tri.

(Lại này Xá Lợi Phất! Ðức Phật ấy có vô lượng vô biên đệ tử Thanh Văn, đều là A La Hán, chẳng thể tính toán để biết được nổi).
         

Giải:

Ðoạn kinh văn này thuyết minh về các hóa bạn (những người được hóa độ của đấng Giáo Chủ).

Thanh Văn là những người do được nghe Ðức Phật giảng thuyết pháp Tứ Ðế mà ngộ đạo. Thanh Văn được chia làm bốn tầng cấp:

 

1) Tu Ðà Hoàn: Hán dịch là Nhập Lưu, hoặc Dự Lưu (dự vào dòng thánh), thuộc về địa vị Kiến Ðạo, đã đoạn sạch tám mươi tám Sử thuộc về Kiến Hoặc, nên gọi là Sơ Quả Thanh Văn.

 

2) Tư Ðà Hàm: Hán dịch là Nhất Vãng Lai hay Nhất Lai, nghĩa là còn phải thọ sanh một lần nữa trong Dục Giới. Thánh quả này thuộc về Tu Ðạo, đã đoạn sạch Kiến Hoặc trong tam giới, đoạn được sáu phẩm Tư Hoặc đầu tiên trong Dục Giới của 81 phẩm Tư Hoặc. Ðịa vị này còn gọi là Nhị Quả Thanh Văn.

 

3) A Na Hàm: Hán dịch là Bất Lai, nghĩa là không còn phải thọ sanh trong Dục Giới nữa. Ðịa vị này vẫn thuộc về Tu Ðạo, đã đoạn hết ba phẩm Tư Hoặc của Dục Giới còn sót lại. Thánh Quả này còn gọi là Tam Quả Thanh Văn.

 

4) A La Hán: Hán dịch là Vô Sanh, nghĩa là chẳng thọ sanh trong Tam Giới nữa. Thánh quả này thuộc về địa vị Vô Học, đoạn sạch chín phẩm Tư Hoặc của Dục Giới, sống trong trời A Na Hàm của Sắc Giới, lại đoạn bảy mươi hai phẩm Tư Hoặc; tổng cộng đã đoạn 88 Sử thuộc Kiến Hoặc, tám mươi mốt phẩm Tư Hoặc. Ðịa vị này còn gọi là Tứ Quả Thanh Văn.

 

Câu “giai A La Hán” nhằm chỉ rõ thánh chúng cõi Cực Lạc không còn thuộc trong ba quả vị đầu của Thanh Văn. Kinh không đề cập đến Duyên Giác, hàm ý: Duyên Giác đã tính gộp trong chúng Thanh Văn.

 

“Phi thị toán số”: Số lượng thánh chúng Thanh Văn nhiều đến nỗi chẳng thể tính toán được nổi. Số lượng ấy khó hay biết đến nỗi đành phải lấy từ ngữ “vô lượng vô biên” để tạm diễn tả. Bởi lẽ như kinh Vô Lượng Thọ đã nói rõ: “Giả sử có các tỳ kheo nhiều đến ức na do tha, trăm ngàn số lượng, đều thành tựu thần thông giống như Mục Liên, muốn tính đếm số lượng Thanh Văn trong hội thuyết pháp đầu tiên của Ðức Phật ấy thì dù có tận hết thần lực vẫn chưa biết được nổi một phần trăm số ấy!”

Vì sao cõi An Lạc lại có chúng Thanh Văn đệ tử? Hàng Tiểu Thừa định tánh Thanh Văn chẳng tin vào các cõi Tịnh Ðộ phương khác dĩ nhiên quyết định chẳng được vãng sanh cõi Cực Lạc. Còn như các vị hành giả trong Ðại Thừa, hành hạnh Bồ Tát, chẳng hạn như bậc Thất Trụ đã đoạn Kiến Hoặc, Tư Hoặc, xét về quả vị tuy đồng Tứ Quả Thanh Văn, nên gọi là Thanh Văn; nhưng thật sự vẫn là hành giả Bồ Tát hạnh.

Hoặc như Quán Kinh Sớ đã chỉ rõ: Những người quen tu tập hạnh Tiểu Thừa, nhưng có tâm xu hướng Ðại Thừa, đã chứng tiểu quả Thanh Văn hay không, khi lâm chung, phát khởi đại tâm, phát nguyện vãng sanh nên cũng được vãng sanh. Do đó gọi là Thanh Văn; nhưng là loại Thanh Văn “hồi Tiểu hướng Ðại”. Thuận theo căn cơ của họ, Phật cũng thuyết giảng những pháp Thanh Văn, khiến họ dần dần chứng những quả vị Thanh Văn, tấn tu đạo nghiệp Ðại Thừa.

Hoặc những người chuyên niệm nhưng chưa hiểu tự tánh Di Ðà, hoặc chỉ vì tự lợi mà niệm, nên khi vãng sanh về cõi Ðồng Cư Tịnh Ðộ, sẽ thuộc về chúng Thanh Văn.

 

1.2.2.2.2. Bồ Tát chúng:

 

Chánh kinh:

Chư Bồ Tát chúng diệc phục như thị.

(Các hàng Bồ Tát cũng giống như thế).

 

Giải:

“Chư Bồ Tát chúng”: Bồ Tát là hàng thánh giả tu học Ðại Thừa. Chữ “Chư” hàm nghĩa chẳng phải chỉ có một, tức là không những các vị Bồ Tát từ mười phương vãng sanh, mà tất cả các vị Bồ Tát trong Tứ Giáo (Tạng, Thông, Biệt, Viên) cũng đều vãng sanh. Từ hàng Thập Tín cho đến địa vị Ðẳng Giác không vị nào là chẳng vãng sanh.

 

Câu “diệc phục như thị” (cũng giống như thế) ngụ ý chẳng những các chúng Thanh Văn nhiều vô lượng vô biên mà các vị Bồ Tát cũng đông nhiều như thế, chẳng thể tính toán được nổi!

Khi nói đến những vị Thanh Văn, Bồ Tát đó, không phải là chỉ có những vị Bồ Tát, Thanh Văn từ thập phương sanh về Cực Lạc, mà còn là tính gộp tất cả phàm phu vãng sanh cõi Cực Lạc: Nếu là tiểu căn nghe Phật thuyết pháp, sẽ chứng nhập tiểu quả nên gọi là Thanh Văn; bậc đại căn chứng nhập đại quả nên thành Bồ Tát.

Hỏi: Chúng sanh đời trược, nghiệp nặng khó bề hóa độ, nên Phật phải diễn giảng giáo pháp tam thừa. Còn như nhân dân cõi Tịnh Ðộ lòng tin sâu xa, rất dễ khuyến hóa, cớ sao Phật vẫn giảng Tứ Quả?

Ðáp: Vì hai lẽ:

1) Do bi nguyện hóa độ khắp cả căn cơ sâu cạn, nên kẻ ngũ nghịch thập niệm cũng được vãng sanh. Ðối với những căn cơ hạ liệt ấy, không thể giảng ngay vào pháp Ðại Thừa, phải dùng pháp Tiểu Thừa khiến họ tăng tiến đạo tâm.

2) Hai là quyến thuộc trang nghiêm, đồ chúng đông nhiều: tuy là cõi Tịnh Ðộ, vẫn có chúng Thanh Văn, vì như kinh Pháp Hoa đã dạy: “Khi Ðức

Phật ấy xuất thế, tuy chẳng phải là đời ác, nhưng do bổn nguyện, vẫn nói Tam Thừa”. Hoặc như Quán kinh nói: “Kẻ căn cơ Tiểu Thừa, sanh về cõi ấy, đắc Tứ Quả”.

Xét về Lý:

- A La Hán biểu thị Chân Ðế không tịch.

- Bồ Tát biểu thị Tục Ðế tùy duyên.

- “Diệc phục như thị” biểu thị Chân Tục bất nhị.

 

1.2.2.3. Tổng kết

 

Chánh kinh:

 

Xá Lợi Phất! Bỉ Phật quốc độ, thành tựu như thị công đức trang nghiêm.

(Xá Lợi Phất! Cõi nước Phật ấy thành tựu công đức trang nghiêm như thế).

 

Giải:

Ðoạn kinh văn này tổng kết tất cả những điều trang nghiêm vừa được diễn giảng ở trên: Phật quang, thọ mạng, Thanh Văn, Bồ Tát. Tuy văn tự giống hệt đoạn văn kết ở trên, nhưng ý nghĩa có khác. Trong đoạn tiểu kết trước, chỉ kết về y báo trang nghiêm. Ðoạn này kết lại chánh báo trang nghiêm: trong cõi nước Cực Lạc, hóa chủ, hóa bạn thảy đều vô lượng thù thắng trang nghiêm, không điều gì không là do công đức nguyện hạnh thù thắng chẳng thể nghĩ bàn của Phật A Di Ðà tạo thành.