A Di Đà Kinh Sớ Sao Diễn Nghĩa

阿彌陀經疏鈔演義

Phần 17

Chủ giảng: Lăo pháp sư Tịnh Không năm 1984

Chuyển ngữ: Bửu Quang Tự đệ tử Như Ḥa

Giảo chánh: Minh Tiến, Huệ Trang và Đức Phong

 

Tập 33

 

      Xin xem A Di Đà Kinh Sớ Sao Diễn Nghĩa Hội Bản, trang bốn mươi mốt, đoạn lớn thứ ba trong phần lời Tựa là Cảm Thời (cảm thán trước thời thế) trong phần lời tựa. Đoạn này cũng gồm ba tiểu đoạn, xin hăy xem lời tựa.

 

      (Tự) Nại hà thủ ngu chi bối, trước Sự nhi Lư vô văn, tiểu huệ chi lưu, chấp Lư nhi Sự toại phế. Trước Sự nhi mê Lư, loại mông đồng độc cổ thánh chi thư. Chấp Lư nhi di Sự, tỷ bần sĩ hoạch hào gia chi khoán.

      (序) 奈何守愚之輩，著事而理無聞；小慧之流，執理而事遂廢。著事而迷理，類蒙童讀古聖之書；執理而遺事，比貧士獲豪家之券。

      (Tựa: Hiềm rằng những kẻ chấp chặt ngu hèn, chấp vào Sự mà chẳng nghe Lư, phường trí huệ nhỏ nhoi do chấp Lư bèn phế Sự. Chấp Sự mê Lư, giống như trẻ thơ ngây ngô đọc sách của bậc thánh hiền thời cổ. Chấp Lư bỏ Sự, giống kẻ nghèo có được bằng khoán của nhà giàu có).

 

      Hai câu đầu là nói về pháp, hai câu sau là tỷ dụ. Chúng ta vừa đọc liền hiểu rơ. Trong phần trước đă nêu trọn sự thù thắng của pháp môn Tịnh Độ, trong đoạn này, đại sư ôm nỗi cảm hoài rất sâu: Pháp môn thù thắng hy hữu dường ấy, mà người có thể tin tưởng sâu xa tu học rất ít. Nói cách khác, bao nhiêu người học Phật ở ngay trước mặt mà bỏ lỡ, quả thật đáng tiếc quá! Đoạn này là Tổng Thán (lời than chung). Trước hết, chúng ta hăy xem kẻ “thủ ngu” là ai, phường “thủ ngu” chỉ những ai?

 

      (Diễn) Thủ ngu chi bối giả, ngu diệc bất năng chướng đạo, cố vân:

“Nhân nhất năng chi, kỷ bách chi” đẳng, nhi quá tại “thủ” tự, năi cao

thôi thánh cảnh, hoạch địa tự hạn chi bối.

      (演) 守愚之輩者，愚亦不能障道，故云人一能之己百之等，而過在守字，乃高推聖境，畫地自限之輩。

      (Diễn: “Những kẻ chấp chặt ngu hèn”: Ngu cũng chẳng thể chướng ngại đạo, cho nên nói: “Người khác làm một lần bèn thành công, ta gắng sức cả trăm lần [th́ cũng thành công]” v.v... nhưng lỗi là ở chữ Thủ (chấp giữ), chính là nói về hạng người đề cao thánh cảnh, tự vạch đất hạn định).

     

      Lời giải thích trong đoạn này đúng là đập một gậy vào đầu chúng ta, hy vọng nhờ cú đập ấy, chúng ta sẽ tỉnh ra, v́ sao? Chúng ta thường nghĩ chính ḿnh rất ngu si, chính ḿnh chẳng thể thành tựu. Tổ sư bảo chúng ta: Ngu cũng chẳng sao, ngu hoàn toàn chẳng thể chướng ngại đạo. Nói như vậy th́ ngu cũng có thể học đạo, ngu cũng có thể chứng đạo. Thật đấy! Chẳng giả tí nào! Trong pháp môn Tịnh Độ, quả thật có rất nhiều ngu phu ngu phụ mà họ đều có thể văng sanh, thậm chí c̣n kẻ chẳng biết một chữ nào, vẫn có thể Thượng Phẩm Thượng Sanh. Trong Văng Sanh Truyện lẫn Tịnh Độ Thánh Hiền Lục đều có những trường hợp ấy, đủ thấy ngu chẳng đáng sợ! Ngu th́ phải như thế nào? Phải mạnh mẽ nỗ lực, tinh tấn, chẳng lười nhác. Cổ nhân nói: “Nhân nhất năng chi, kỷ thập chi; nhân thập năng chi, kỷ bách chi”, [nghĩa là] người ngu phải làm như thế này: Người ta học một lượt bèn hiểu, ḿnh học mười lần; người ta học mười lần bèn biết, ḿnh học một trăm lần. Chỉ cần chịu dốc sức, chịu nỗ lực, không ai chẳng thành tựu!

      Những người thành tựu xưa nay ở trong nước lẫn ngoại quốc, chẳng nhất định đều là bậc thượng căn, không nhất định ai cũng là người thông minh, có thể nói quá nửa đều là kẻ ngu. Ai chịu nỗ lực, chịu học, phương pháp lại thích đáng, kẻ ấy bèn thành tựu. Kẻ ngu chẳng thể thành tựu là do lỗi tại “thủ”, [tức là] giữ lấy địa vị [ngu hèn] ấy, chẳng dám tiến lên, nên chẳng thể thành tựu. Người Nhị Thừa chẳng thể kiến tánh cũng do lỗi “chấp giữ”, “thủ nội u nhàn” (giữ lấy sự u tịch, thanh nhàn trong nội tâm), cho nên họ chẳng thể minh tâm kiến tánh, chẳng thể hồi Tiểu hướng Đại. “Cao thôi thánh cảnh” (đề cao thánh cảnh): Cảnh giới của chư Phật, Bồ Tát quá cao, chúng ta chẳng thể chứng đắc được, chúng ta chẳng thể thành tựu trong một đời này được! Chỉ cần có ư niệm như vậy, người ấy sẽ chẳng thể thành tựu! Đó là “hoạch địa tự hạn” (tự vạch đất phân giới hạn), đại địa chẳng có ngằn mé, người ấy vạch ra giới hạn trên mặt đất để tạo phạm vi ngăn giữ chính ḿnh. Đây là tỷ dụ về hạng người chấp giữ ngu muội.

      Thật ra, sự tu học trong Phật pháp dễ dàng hơn bất cứ pháp môn nào trong thế gian. Để thành tựu pháp thế gian phải nhờ vào nhân duyên, như câu nói: “Nhất ẩm nhất trác, mạc phi tiền định” (Một miếng ăn, một hớp uống, không ǵ chẳng được định sẵn). Tốt cũng chẳng dễ cầu được, mà xấu cũng rất khó bài trừ. Trong ấy có quả báo. Trong kinh Pháp Hoa, đức Phật đă nói: “Như thị nhân, như thị duyên, như thị quả, như thị báo” (nhân như thế, duyên như thế, quả như thế, báo như thế). Muốn thay đổi quả báo, đâu phải là chuyện nói dễ dàng! Thế nhưng muốn tu hành thành Phật, chẳng khó! V́ sao? V́ ai nấy đều có đủ chủng tử Phật tánh, quư vị đă có tiền vốn, chỉ thiếu khuyết duyên. Nói cách khác, quư vị thiếu khuyết “tín, nguyện, tŕ danh”, chỉ cần đầy đủ ba điều kiện này, lẽ đâu chẳng thành tựu? Nh́n như vậy th́ thành Phật quả thật dễ dàng thực hiện hơn hoàn thành bất cứ sự nghiệp thế gian nào, chỉ cần tự ḿnh chịu nỗ lực, thâm nhập một môn. Nếu quư vị phát đại tâm, tu đại hạnh, giống như trong Quán Kinh đă nói: “Phát Bồ Đề tâm, thâm tín nhân quả, độc tụng Đại Thừa, khuyến tấn hành giả” (Phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng Đại Thừa, khuyến khích, cổ vũ hành giả). Đó là phát đại tâm, tu đại hạnh. “Khuyến tấn hành giả” là đem Phật pháp giới thiệu cho người khác, giảng giải cho người khác nghe, khuyên người khác học Phật, chúng ta ngày nay gọi việc này là “hoằng pháp lợi sanh”, đó là việc làm của hàng đại tâm Bồ Tát. Bản thân chúng ta có phải là đại tâm Bồ Tát hay chăng? Điều này phải hỏi chính ḿnh, quư vị có chịu phát tâm hay không?

      Ngu si chớ sợ, tŕnh độ chẳng đủ cũng đừng hoảng. Thậm chí tuổi tác đă cao cũng đừng sợ! Sợ là sợ quư vị đề cao thánh cảnh, vạch đất tự hạn chế, sợ điều ấy! Hiện thời, tu học thuận tiện hơn quá khứ rất nhiều, càng là kẻ ngu lại càng thật sự có phước. Trước kia, người ngu khổ sở, nghe pháp sư giảng kinh, giảng một lần không nhớ. Nếu thỉnh pháp sư giảng lại lần nữa, chẳng dễ ǵ! Hiện thời có băng thâu âm, pháp sư giảng kinh bèn thâu lại, ta nghe một lần không nhớ, chẳng sao, ta mở băng thâu âm nghe lần nữa, vẫn chưa nhớ th́ lại nghe một lần nữa, giống như câu nói “nhân nhất năng chi, kỷ bách chi” ở đây. Người ta nghe một lượt bèn hiểu, ta nghe một trăm lần. Thật sự có nghị lực và siêng năng như vậy, kẻ ngu si cũng biến thành thượng căn lợi trí. Nghe hiểu ư nghĩa kinh văn, nghe minh bạch, khuyến tấn hành giả là giảng cho người khác nghe, chính quư vị thích giảng như thế nào bèn giảng như thế ấy, lời giảng chẳng phải là lời lẽ [học được] từ người khác, làm cho người nghe thật sự hiểu đạo lư. Theo cách học như thế, chính quư vị ở trên bục giảng cũng sống động, hoạt bát, chẳng thấy khô khan. Đây là lư do v́ sao người ngu có phước trong hiện tại.

Người ngu hiện thời có phước báo hơn những người ngu trong thời xa xưa chẳng biết gấp bao nhiêu lần? Trước kia, người ta nghe thầy giảng, nghe một lượt không hiểu, thỉnh cầu lớp đàn anh, thỉnh người thông minh, những người này nghe một lượt bèn hiểu, thỉnh những người ấy giúp đỡ, phải cầu cạnh người khác! Người ta có ḷng tốt th́ tốt lắm, giúp đỡ quư vị, giải thích lần nữa cho quư vị nghe, điều này rất khó có! Do vậy, hiện tại, chúng ta phải hết sức lợi dụng những công cụ khoa học, khiến cho sự ngu muội của chúng ta biến thành trí huệ. Ngu đừng sợ, ngu chẳng chướng đạo, chỉ cần đừng chấp chặt cái ngu th́ thường là người ngu thành tựu cao hơn kẻ thông minh. Do vậy, cổ nhân thường nói: “Thông minh phản bị thông minh ngộ” (Thông minh đâm ra bị lầm lẫn bởi thông minh), bị lầm lẫn bởi sự thông minh của chính ḿnh, kẻ ấy chẳng chịu nỗ lực tinh tấn, đến cuối cùng chẳng thể thành tựu bằng người ngu si.

Do vậy, tu học quư ở chỗ thâm nhập một môn, vừa bắt đầu bèn nhất định học một thứ chi đó, phải học thuần thục, thấu triệt thứ ấy, v́ sao? Chỉ có thấu triệt thuần thục th́ mới có thể dấy lên công phu quán chiếu. Nói tới công phu quán chiếu, tức là ứng dụng lư luận, phương pháp và cảnh giới mà quư vị đă tu học vào cuộc sống thực tế, dùng trong ăn cơm, mặc áo, đăi người, tiếp vật, dùng để xử lư hết thảy sự vụ thế gian, đó gọi là “thực hành công phu quán chiếu”. Học Phật như thế là học Phật sống động. Học và vận dụng Phật pháp sống động, chắc chắn chẳng do học nhiều! Hễ nhiều, sẽ chẳng đủ công lực. Do vậy, nhất định phải dồn công phu nơi một bộ kinh, thâm nhập một môn.

Trong quá khứ, khi tôi là học tṛ, khi c̣n học kinh, bản thân tôi có một cách làm, tức là học một bộ kinh th́ nhất định phải giảng bộ kinh ấy từ đầu đến cuối mười lượt. Chẳng giảng đủ mười lượt, tuyệt đối chẳng học bộ kinh thứ hai. Giảng mười lượt rồi, tuy chưa thể nói là thấu triệt, nhưng cũng khá thuần thục, chính ḿnh được thụ dụng. Lại học sang bộ thứ hai, công sức giảm một nửa, mà hiệu quả gấp bội, dễ dàng hơn nhiều! Là v́ đă có căn bản, đă có cơ sở rồi. Bộ kinh thứ nhất chưa có cơ sở, chưa có căn bản, học rất tốn sức; nhưng mỗi người đều phải trải qua kinh nghiệm ấy, đều phải trải qua cửa ải khó khăn ấy. Chỉ cần qua được cửa ải thứ nhất, từ đấy về sau sẽ ngày càng dễ dàng hơn!

Nếu như nói tương lai ta phải quyết định một pháp môn, muốn thành tựu nơi một pháp môn trong một đời, không cần phải vừa mở đầu bèn quyết định ngay. Học mười bộ hay tám bộ xong rồi mới quyết định thâm nhập một môn th́ tín tâm càng đủ, chẳng dễ ǵ bị ngoại cảnh xoay chuyển. Bởi lẽ, quư vị chỉ học đơn độc một bộ hay hai bộ, sẽ có lúc bị cảnh giới xoay chuyển: Nghe nói kinh Đại Thừa này hay, kinh kia cũng khá lắm, tâm bèn bị dao động! Thật sự chẳng bị ngoại cảnh lay động, [sẽ do tu tập] một môn mà chắc chắn thành tựu. Đoạn này nói về hạng người chấp giữ ngu muội, hoàn toàn chấp nơi sự tướng, chẳng hiểu lư rốt ráo; v́ thế, tự ḿnh hạn chế chính ḿnh. Đấy là loại thứ nhất, loại thứ hai là kẻ tiểu huệ hoặc kẻ cuồng huệ.

 

(Diễn) Tiểu huệ chi lưu giả, học Bát Nhă Bồ Tát, tu cầu đại trí huệ.

(演) 小慧之流者，學般若菩薩，須求大智慧。

(Diễn: “Phường trí huệ nhỏ nhoi”: Bồ Tát học Bát Nhă cần phải cầu đại trí huệ).

 

Phường trí huệ nhỏ nhoi, đặc biệt nói về Bồ Tát học Bát Nhă. Bồ Tát học Bát Nhă phải cầu đại trí huệ.

 

(Diễn) Tiểu huệ giả cuồng huệ dă, thiên huệ dă, phi chân trí huệ.

(演) 小慧者狂慧也，偏慧也，非真智慧。

(Diễn: Tiểu huệ là cuồng huệ hoặc trí huệ lệch lạc, chẳng phải là trí huệ chân thật).

 

Chữ “tiểu huệ” chỉ kẻ cuồng huệ hoặc thiên huệ (trí huệ lệch lạc), chẳng phải là chân huệ. Đặc biệt là [đối với những người học Phật mà] khởi sự từ Bát Nhă. Nếu quư vị đọc cuốn Kim Cang Kinh Giảng Nghĩa của cư sĩ Giang Vị Nông, quư vị sẽ hiểu rơ. Từ xưa đến nay, pháp sư giảng kinh đều mười phần thận trọng đối với kinh Kim Cang, chẳng dễ dăi, coi nhẹ mà giảng, v́ sao? Sợ người khác hiểu lầm, sợ người khác nghe xong bèn đi vào con đường Đoạn Diệt Không, [cho rằng] hết thảy đều không, đă không rồi, có ǵ để mà học nữa chứ? Thứ trí huệ ấy là cuồng huệ. Đương nhiên trong ấy cũng bao gồm Thế Trí Biện Thông, đó là “thiên huệ”. Chẳng phải là [chấp trước] lệch vào một bên th́ lại là cuồng vọng, những người ấy chẳng có trí huệ chân thật. Người có trí huệ chân thật là Lư Sự viên dung, Lư Sự vô ngại, vận dụng đồng thời Lư lẫn Sự, đồng thời tu học, chẳng hề chỉ chấp Lư, không màng tới Sự. Từ Sự mới tỏ lộ được Lư, nương theo Lư mới có thể thành tựu Sự. Nếu chấp Lư phế Sự, cổ đại đức thường nói: Không ai chẳng bị đọa lạc! Chẳng thà chấp Sự phế Lư, chấp tướng tu hành, vẫn c̣n có thể đắc tiểu quả. Những kẻ chấp Lư phế Sự nhất định đọa lạc. Cổ đại đức thường nói: “Ninh khả chấp Hữu như Tu Di sơn” (thà chấp Có to như núi Tu Di), tức là hạng giữ lấy kiến chấp ngu muội, “bất khả chấp Lư như giới tử” (chớ nên chấp Lư bằng hạt cải). Căn bệnh chấp Lư phế Sự, chư Phật, Bồ Tát chẳng có cách nào cứu được!

 

(Diễn) Hựu thử nhị nhân chi bệnh, tại chấp trước lưỡng tự.

(演) 又此二人之病，在執著兩字。

(Diễn: Căn bệnh của hai hạng người này là do hai chữ “chấp trước”).

 

Gốc bệnh của hai hạng “thủ ngu” và “tiểu huệ” là do chấp trước.

 

(Diễn) Cố kinh vân: “Chúng sanh xứ xứ trước, dẫn chi linh đắc xuất”.

      (演) 故經云：眾生處處著，引之令得出。

(Diễn: Cho nên kinh nói: “Chúng sanh chỗ nào cũng chấp, dẫn dắt cho họ thoát khỏi”).

 

Đây cũng nêu ra bổn ư giáo hóa chúng sanh của đức Phật. Chúng sanh chỗ nào cũng chấp trước, chẳng chấp Không, bèn chấp Có. Phật pháp là ǵ? Phật pháp không ǵ chẳng nhằm dẫn dắt những kẻ chấp trước đột phá chấp trước, vượt thoát chấp trước, khiến cho họ thành tựu. Phật pháp từ đầu đến cuối đều phá chấp trước, mà kinh điển Bát Nhă là rơ ràng nhất.

 

(Sớ) Thượng ngôn Phật Từ song bị trí ngu, kim ngôn chúng sanh bất thể Phật ư, hữu thiện giáo, vô thiện học, cố khả thán dă.

　 (疏) 上言佛慈雙被智愚，今言眾生不體佛意，有善教，無善學，故可歎也。

(Sớ: Trong phần trên nói ḷng Từ của Phật phủ khắp kẻ trí lẫn người ngu, nay nói chúng sanh chẳng thấu hiểu ư Phật. Tuy có người khéo dạy, nhưng chẳng có kẻ khéo học, cho nên đáng than thở vậy).

 

 Đây là Liên Tŕ đại sư khôn ngăn cảm thán. Chư Phật, Bồ Tát đại từ đại bi, giáo hóa chúng sanh trọn khắp ba căn (thượng, trung, hạ), gồm thâu lợi căn lẫn độn căn, giống như Khổng lăo phu tử “hữu giáo vô loại” (dạy học không phân biệt). Nay mấy câu này ngụ ư: Chúng sanh chẳng thấu hiểu ư Phật, Phật quả thật khéo dạy, là một vị thầy tốt nhất, Ngài có trí huệ tối cao, có kỹ xảo dạy học hết sức viên măn, nay chúng ta nói là “phương pháp dạy học cao minh”. Quả thật khó thể gặp gỡ vị thầy giỏi như thế. Qua kinh luận, đâu đâu ta cũng thấy được, cũng cảm nhận được ḷng Từ thiện xảo của đức Phật. Lỗi lầm tại nơi đâu? Lỗi lầm là do học tṛ chẳng biết học, chẳng khéo học! Có thầy giỏi, nhưng không có tṛ ngoan! Tuy thầy giỏi có đạo, có pháp, cũng chẳng có cách ǵ truyền thụ, không có truyền nhân. Chúng ta đọc đoạn văn này xong, chính ḿnh phải hiểu rơ, truyền nhân thật sự của đức Phật không nhất định phải có trí huệ rất cao, không nhất định phải là thông minh, lợi căn, mà là kẻ giống như chúng ta cũng được, v́ sao? Ngu chẳng thể chướng đạo, vấn đề là chúng ta có khéo học hay không? Người ta một lần là được, bản thân ta phải trăm lần. Đó là khéo học, đâu phải là có học cũng chẳng hiểu, trong một đời này chẳng có ai không thể thành tựu!

Sáng hôm nay, có các đồng học từ trường đại học Đài Loan đến đây thăm tôi, họ cũng có một nhóm nhỏ, cũng thường cùng nhau nghiên cứu kinh điển, tôi hỏi họ: “Tông chỉ nghiên cứu của quư vị là ǵ?” Tông chỉ, mục tiêu, phương hướng họ đều không nói được! Tôi nói: “Học với ai?” Họ thường thỉnh các vị pháp sư đại đức khác nhau đến giảng này nọ. Mỗi vị thầy là một đường lối, mười vị thầy là mười đường lối, quá khó, quá tạp! Do vậy, tôi khuyên họ: Nếu thường mời pháp sư đại đức bên ngoài đến diễn giảng, chẳng bằng chuyên môn thỉnh một vị pháp sư chỉ dạy trong suốt một thời gian dài th́ mới có thể tu học thành công. Tôi nêu một thí dụ: Trong một năm, nghe mười người giảng kinh, thuyết pháp, học mười thứ, chẳng bằng suốt một năm dốc hết tinh lực chuyên học một thứ. Chỉ có thâm nhập một môn, mới thấu triệt cội nguồn pháp, thật sự có thể “một kinh thông, hết thảy đều thông”.

Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng, ánh trăng viên măn, quư vị hy sinh dịp trăng thanh gió mát để đến đây nghe kinh, hy vọng Phật pháp, trí huệ, công đức của quư vị đều viên măn. Để viên măn, nhất định phải thâm nhập một môn, điều này hết sức quan trọng! Do vậy, tôi bảo họ: Hiện tại đạo tràng của chúng ta chuyên giảng kinh Di Đà, mỗi Chủ Nhật chuyên môn niệm Phật. Giảng kinh Di Đà xong, lại giảng từ đầu, giáp ṿng như thế vĩnh viễn không ngưng dứt. Quư vị hăy nghĩ xem, học theo cách này chính ḿnh có tiến bộ hay không? Nếu không có tiến bộ, ngừng ở chỗ này. Quư vị giảng kinh này lần thứ nhất, giảng lần thứ hai giống hệt như lần thứ nhất, c̣n ai đến nghe nữa? Chẳng đến nghe! Giảng mười lượt là mười cách, giảng một trăm lượt là một trăm cách, mỗi lượt khác nhau, người đến nghe mỗi lần đều có ngộ xứ, mỗi một lần đều có thể đạt được lợi ích, không bỏ lỡ ngày nào, người ấy nhất định phải tới! Có người cho rằng kinh Di Đà giảng qua một lượt, nếu giảng lần thứ hai, c̣n ai đến nghe? Chẳng đến nghe th́ đổi kinh khác! [Quan niệm như vậy khiến cho] chính ḿnh chẳng thể thành tựu, mà c̣n làm cho người khác lầm lẫn. Do đây có thể biết: Thâm nhập một môn bèn đầy đủ vô lượng công đức. Do vậy, chúng ta phải thấu hiểu ư Phật, ư Tổ, phải hiểu thế nào là “khéo học”.

Đạo tràng của cổ đại đức có đạo phong và học phong độc đáo, đặc biệt. Chúng ta chuyên nghiên cứu một bộ kinh là học phong, mỗi ngày Chủ Nhật niệm Phật là đạo phong. [Đạo tràng có] học phong và đạo phong th́ mới có thể kiến lập. Hôm nay đổi cách này, ngày mai đổi sang cách khác, đấy là mờ mịt chẳng có mục tiêu, mù ḷa, thiếu tông chỉ, đạo lẫn học đều mất, rất đáng tiếc! Ví như học Thiền, lấy Lục Tổ Đàn Kinh làm chủ, cứ nghiên cứu mỗi lượt, mỗi ngày Chủ Nhật mọi người cùng nhau tịnh tọa, cũng có thể kiến lập đạo phong và học phong. Sợ nhất là hôm nay Trương Tam, bữa mai Lư Tứ, phiền phức lớn lắm, lăng phí tinh lực và thời gian quư báu, rốt cuộc chẳng thành tựu chuyện ǵ hết!

 

(Sớ) Thủ ngu giả, ngu nhi cam ngu.

(疏) 守愚者，愚而甘愚。

(Sớ: “Thủ ngu” là ngu mà cam tâm chịu ngu).

 

“Cam” (甘) là cam tâm. Kẻ ấy đành ḷng t́nh nguyện, chẳng muốn đột phá. Đấy cũng là như thường nói “có cảm giác tự ty”. Cảm giác tự ty quá nặng, mất ḷng tin nơi chính ḿnh. Ngày mai đại học Văn Hóa mời tôi diễn giảng, chủ đề là “thiên thượng thiên hạ duy ngă độc tôn”. Nếu chúng ta đánh mất niềm tin nơi chính ḿnh, làm sao có thể độc tôn được? Nếu thật sự nói “thiên thượng thiên hạ duy ngă độc tôn”, sẽ biến thành cuồng huệ, chẳng rớt vào cam tâm giữ phận ngu phu, liền biến thành cuồng huệ. Trong đề mục ấy, nhất định phải giảng định nghĩa chữ Ngă. Ngă là ǵ? Kinh Niết Bàn nói “bát tự tại Ngă”, tức là trong kinh giảng tám điều để định nghĩa chữ Ngă, nhất định phải hiểu rơ đạo lư này. Đó là Chân Ngă, không phải là Giả Ngă phân biệt, chấp trước. Phật pháp phá Ngă Chấp. Ngă Chấp đă phá rồi th́ mới thật sự “thường, lạc, ngă, tịnh”. [Ngă nói ở đây] là Ngă trong “thường, lạc, ngă, tịnh”, ắt phải có ḷng tin tràn trề vào chính ḿnh th́ mới có thể thành công.

 

(Sớ) Tiểu huệ giả, huệ nhi bất huệ.

(疏) 小慧者，慧而不慧。

(Sớ: “Tiểu huệ” là có huệ, nhưng không phải là trí huệ).

 

Tức là nói: “Thông minh đâm ra bị thông minh làm cho lầm lạc”, thoạt nh́n, dường như rất thông minh, thật ra rất ngu si, v́ sao? Tiếp theo đây, lời Sớ sẽ nói cho chúng ta biết.

 

(Sớ) Lương dĩ Sự y Lư khởi, Lư đắc Sự chương, Sự Lư giao tư, bất khả thiên phế.

(疏) 良以事依理起，理得事彰，事理交資，不可偏廢。

(Sớ: Ấy là v́ Sự nương theo Lư mà khởi, Lư nhờ Sự mà hiển lộ, Sự và Lư giúp đỡ lẫn nhau, chẳng thể bỏ phế một phía nào).

 

      Lư và Sự chẳng thể bỏ phế một bên nào.

 

      (Diễn) Sự y Lư khởi giả, Sự bất tự Sự, nhân Lư nhi Sự.

      (演) 事依理起者，事不自事，因理而事。

      (Diễn: “Sự nương vào Lư khởi”: Sự chẳng thể tự có Sự được, do Lư mà có Sự).

 

      Đây là nói Sự chẳng thể tồn tại độc lập, phàm có Sự, ắt có Lư, quyết chẳng thể không có Lư mà sự tướng xuất hiện. Nói theo Tịnh Độ th́:

 

      (Diễn) Nhân tự tánh Di Đà, cố khuyến nhân niệm Di Đà.

      (演) 因自性彌陀，故勸人念彌陀。

      (Diễn: Do tự tánh Di Đà nên khuyên người ta niệm Di Đà).

     

Niệm câu A Di Đà Phật là có đạo lư. Nói cách khác, chúng ta nhất định phải hiểu rơ: Nhờ vào danh hiệu của Tây Phương thế giới A Di Đà Phật, nhất định phải niệm cho ra A Di Đà Phật trong tự tánh, đó mới là công đức viên măn. A Di Đà Phật trong tự tánh là ǵ? A Di Đà Phật là tiếng Phạn, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Vô Lượng Giác. A Di Đà Phật trong tự tánh là tự tánh vô lượng giác, giác chứ không mê. Quư vị có thể đối với tự tánh giác mà niệm cho giác tánh của chính ḿnh tỏ lộ, có cùng một cảnh giới “minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật” như trong Thiền gia. Thiền dùng phương pháp tham cứu để đạt tới cảnh giới này, người niệm Phật dùng một câu A Di Đà Phật cũng có thể đạt tới cảnh giới này. [Câu này nhằm] giảng rơ v́ sao chư Phật Như Lai khuyên chúng ta niệm A Di Đà Phật, nhất định phải hiểu ư nghĩa này.

 

(Diễn) Nhân duy tâm Tịnh Độ, cố khuyến nhân sanh Tịnh Độ.

(演) 因唯心淨土，故勸人生淨土。

(Diễn: Do duy tâm Tịnh Độ, nên khuyên con người sanh về Tịnh Độ).

 

Khuyên quư vị sanh về Tây Phương Tịnh Độ cũng có đạo lư. Cầu sanh về Tịnh Độ là Sự, “duy tâm Tịnh Độ” là Lư, v́ Tây Phương Tịnh Độ do giác tánh của chính ḿnh biến hiện, chẳng phải là pháp ở ngoài tâm. Ví như, tự tâm của chúng ta có thiện niệm, mà cũng có ác niệm. Thiện niệm thanh lương tự tại, ác niệm đủ mọi phiền năo. Cầu sanh Tịnh Độ là bỏ vọng niệm, tăng trưởng thiện niệm, thân tâm chúng ta thoải mái dường ấy, cần ǵ phải tự t́m phiền năo. Ư nghĩa là như vậy đó! Tận hư không trọn pháp giới đều chỉ do cái tâm của chính ḿnh hiện ra, Uế Độ là duy tâm, Tịnh Độ vẫn là duy tâm. Đă cùng là duy tâm, vậy th́ “tự tâm giữ lấy tự tâm”, hoàn toàn hợp lư, chẳng miễn cưỡng chút nào, mà c̣n chắc chắn thành tựu. V́ sao? Chẳng cầu nơi người khác! Pháp môn này cầu nơi chính ḿnh, tự tâm cầu tự tâm, c̣n sợ ǵ chẳng thể văng sanh? Do vậy, kẻ ngu cũng có thể văng sanh. Cái ngu của kẻ ngu ấy chẳng trở ngại niệm Phật, chẳng trở ngại cầu sanh Tịnh Độ, chẳng chướng đạo! Đây là nói rơ Sự phải nương vào Lư để khởi.

 

(Diễn) Lư đắc Sự chương giả.

(演) 理得事彰者。

(Diễn: “Lư nhờ Sự mà hiển lộ” là...).

 

Nếu Lư mà không có Sự, Lư ấy cũng không thể hiển lộ.

 

(Diễn) Lư bất tự chương, do Sự năi chương.

(演) 理不自彰，由事乃彰。

(Diễn: Lư chẳng thể tự phô rơ, phải do Sự mới được phô bày).

 

“Lư bất tự chương”, “chương” (彰) có nghĩa là rơ ràng, rành rành. Lư chẳng thể hiển hiện được. Ví như Bố Thí Ba La Mật, Bố Thí là xả, là buông xuống. Chỉ nói xả, nói buông xuống th́ chúng là danh từ trừu tượng; chúng ta dùng Sự, đem hết thảy tài vật, đem hết thảy những chuyện cần thiết, mong cầu của chính ḿnh buông xuống, bỏ được, Lư ấy mới hiện rơ ra. Giống như hành động và cách làm của Bàng cư sĩ là  tướng viên măn của Bố Thí Ba La Mật. Quư vị nghĩ xem có đúng hay không? Nếu chúng ta có nhiều tiền của như thế, chẳng cần đến, hăy đem làm chuyện tốt, nhưng chuyện tốt chẳng bằng vô sự. Không cần tới chút tiền của ấy, bỏ đi; chuyện tốt cũng bỏ. Chuyện tốt cũng đều bỏ, đương nhiên chuyện xấu sẽ bỏ sạch sành sanh. Hết thảy thiện - ác, tốt - xấu đều bỏ hết. Đó là tướng viên măn của Bố Thí Ba La Mật. Nay chúng ta bỏ chuyện xấu, chứ chuyện tốt vẫn chưa bỏ được, tức là c̣n chưa buông xuống được! Ngài thị hiện tướng như vậy là tướng Ba La Mật viên măn. Điều này giảng rơ Lư mà không có Sự sẽ không có cách ǵ hiển lộ được. “Do Sự năi chương” (Do Sự [nên Lư] mới được phô bày), chúng ta lại xem pháp môn Niệm Phật.

 

(Diễn) Nhân niệm Di Đà.

　 (演) 因念彌陀。

(Diễn: Do niệm Di Đà).

 

Quư vị niệm một câu Nam-mô A Di Đà Phật là Sự. Suốt ngày từ sáng đến tối niệm Phật, xâu chuỗi chẳng rời tay, Phật hiệu chẳng ĺa miệng, niệm đến cuối cùng niệm ra tự tánh Di Đà, tức là niệm ra giác tánh, quả thật lục căn đối trước cảnh giới sáu trần bên ngoài là giác chứ không mê, đó là Lư.

 

(Diễn) Phương hiển tự tánh Di Đà.

(演) 方顯自性彌陀。

(Diễn: Mới hiển lộ tự tánh Di Đà).

 

Hiển lộ toàn bộ Lư Thể nơi tự tánh.

 

(Diễn) Nhân cầu Tịnh Độ.

(演) 因求淨土。

(Diễn: Do cầu Tịnh Độ).

 

Chúng ta cầu nguyện văng sanh, đó là Sự.

 

(Diễn) Năi ngộ duy tâm Tịnh Độ.

(演) 乃悟唯心淨土。

(Diễn: Bèn ngộ duy tâm Tịnh Độ).

 

Đây là Lư, Lư là ǵ? Chính là “kiến tánh”, tức là như nhà Thiền gọi là “minh tâm kiến tánh”, nhất định phải dựa vào Sự mới có thể hiển lộ. Cổ đại đức thường nói: “Lịch sự luyện tâm” (trải qua sự việc để rèn luyện cái tâm). Đó gọi là “tu hành”. “Lịch” (歷) là từng trải, chúng ta từ sáng đến tối, không biết đă gặp bao nhiêu người? Gặp bao nhiêu chuyện? Rèn luyện trong mối quan hệ giữa người với người, luyện tâm đấy! Tâm là ǵ? Tâm là Lư. Phải từ Sự để hiển lộ Lư, đó gọi là tu hành thật sự. Nếu gặp Sự liền mê hoặc, điên đảo th́ chẳng gọi là tu hành. Tu hành tuyệt đối chẳng phải là niệm suông một câu Phật hiệu! Suốt ngày từ sáng đến tối niệm Phật, lễ Phật, mà chẳng liên quan ǵ với cuộc sống của chúng ta, chẳng ăn khớp với cuộc sống của chúng ta, chẳng gọi là tu hành.

Phật pháp là cuộc sống, chẳng trật khớp với cuộc sống của chúng ta. Chẳng những sau khi kiến tánh không trật khớp, mà trước khi kiến tánh cũng chẳng trật khớp. Học một phần, liền có một phần thụ dụng, học hai phần, bèn có hai phần thụ dụng. Học sống động, vận dụng sống động, chẳng phải là học chết cứng. Những kẻ học chết cứng, ăn không tiêu, chính là hạng “thủ ngu” như đang được nói ở đây, họ chẳng hiểu nghĩa chân thật của Như Lai. Ở đây nói là “chúng sanh bất thể Phật ư”, tức là chẳng thấu hiểu ư Phật. Nhất định phải học sống động, vận dụng sống động th́ mới gọi là “tu hành thật sự”, chính quư vị phải thụ dụng được! Cảnh giới của chính ḿnh nhất định phải mỗi ngày một nâng cao, phiền năo mỗi ngày một giảm nhẹ, trí huệ mỗi ngày một tăng trưởng, tín tâm và nguyện lực của quư vị ngày càng mạnh, hiện tượng ấy mới là thật sự đạt được thụ dụng trong Phật pháp. Nói tới chỗ này, những câu tiếp theo đây chẳng khó hiểu cho lắm.

 

(Diễn) Do thị tâm thị Phật, phương năi thị tâm tác Phật.

(演) 由是心是佛，方乃是心作佛。

(Diễn: Do tâm này là Phật, nên tâm này mới làm Phật).

 

“Tâm” là Lư, “Phật” là sự tướng. V́ “tâm này là Phật”, nên đến cuối cùng “tâm này làm Phật”, thành Phật.

 

(Diễn) Nhân thị tâm tác Phật, phương hiển tự tâm thị Phật.

(演) 因是心作佛，方顯自心是佛。

(Diễn: Do tâm này làm Phật, nên mới thấy rơ tự tâm là Phật).

 

Lư và Sự giúp nhau thành tựu, làm nhân duyên cho nhau. Đạt đến cảnh giới này, Lư và Sự là một, không hai, hoàn toàn viên dung, như nước và sữa ḥa lẫn thành một Thể. Trong lời Sớ, Liên Tŕ đại sư nói là “Lư Sự giao tư”, “tư” (資) là giúp đỡ, Sự giúp cho Lư hiển, Lư giúp cho Sự thành. Chúng làm nhân duyên cho nhau. Do điều này, Lư và Sự “bất khả thiên phế” (chẳng thể bỏ một bên nào), chúng ta nhất định phải nhớ kỹ điều này. Hiện thời, đối với chúng ta, Lư là ǵ? Lư là chúng ta nghiên cứu kinh. Từ kinh điển, chú giải, chúng ta nghiên cứu, thảo luận, ḥng hiểu rơ những đạo lư ấy. Sự là ǵ? Sự là mỗi ngày từ sáng đến tối, trong mười hai thời chấp tŕ danh hiệu, đó là Sự. Hai đằng phải tiến hành đồng thời, quyết chẳng thể bỏ một bên nào. Nhất là như trong phần trên đă nói: Thâm nhập một môn. Khi chưa thành công, tuyệt đối chớ nên thay đổi pháp môn, tuyệt đối chớ nên đổi theo đường lối khác.

Đọc tụng Đại Thừa, kinh Di Đà là Đại Thừa, đặc biệt là Di Đà Sớ Sao, kinh Di Đà là một quyển kinh văn mỏng tanh như vậy, chúng ta niệm đă quá nhiều, niệm chán ra rồi, chẳng c̣n thích thú ǵ hết! Sớ Sao hay lắm! Sớ Sao gần như đă trích lục tinh hoa của Đại Tạng Kinh. Đọc Sớ Sao là đọc tinh hoa của hết thảy các kinh, mà tinh hoa của hết thảy các kinh chỉ nhằm sáng tỏ đạo lư trong kinh Di Đà. Do vậy, đọc tụng Di Đà Sớ Sao là đọc tụng Đại Thừa, v́ người khác diễn nói cũng là chuyên môn diễn nói pháp môn này. Lư Sự viên dung, Lư Sự viên tu, đó gọi là “khéo học”.

 

(Sớ) Trước thử chấp bỉ, quyết tệ đẳng nhĩ.

(疏) 著此執彼，厥弊等耳。

(Sớ: Chấp bên này hay chấp bên kia, mắc lỗi như nhau).

 

Hai lỗi này giống nhau, kẻ ngu chấp Sự phế Lư, kẻ tiểu huệ chấp Lư phế Sự, [hai hạng người này] đều chẳng thể đắc nhất tâm, đều chẳng thể đạt đến công phu thành phiến. Nói cách khác, đều chẳng thể văng sanh. V́ sao? Không có thành tựu, hai căn bệnh này cùng lầm lạc như nhau.

 

(Sớ) Đồng mông dụ toàn ngu.     

(疏) 童蒙喻全愚。

(Sớ: Kẻ hoàn toàn ngu mê ví như trẻ nhỏ).

 

“Đồng mông” là trẻ nhỏ, chúng chấp Sự mê Lư. Ví như xưa kia, trẻ nhỏ lớp Tiểu Học đọc sách cổ không hiểu. Chỉ là đọc, học thuộc ḷng. Dạy trẻ nhỏ chú trọng học thuộc, chẳng giảng giải. V́ sao không giảng giải? Trí huệ của chúng chưa mở mang, có giảng cho chúng nó, chúng nó cũng không hiểu, chỉ dạy chúng nó học thuộc. Có tốt hay không? Tốt đẹp rất lớn. Tuy trẻ nhỏ trí huệ chưa mở mang, nhưng trí nhớ tốt, phàm những thứ ǵ cần nhớ, lúc ấy đều dạy cho chúng nhớ, đến mười hai, mười ba tuổi mới dần dần hiểu sự việc, trí huệ mở mang th́ mới nghe giảng.

Tại Trung Quốc, trong quá khứ, dạy học được chia thành hai giai đoạn: Tiểu Học chú trọng đọc tụng, đọc thuộc ḷng; Thái Học tương đương với Đại Học hiện thời, chú trọng giảng giải, nghiên cứu, thảo luận. Do vậy, khi dạy trẻ trong độ tuổi Tiểu Học, học sinh rất khổ, nhưng đến lúc học Thái Học, rất vui, đọc sách vui vẻ, hết sức tự tại. V́ sao? Tất cả những kinh sách cần nghiên cứu thảo luận đă hoàn toàn học thuộc rồi. Do vậy, vào học không cần mang theo sách, giảng đến trang mấy, ḍng thứ mấy, chữ nào cũng đều biết cả. Thầy cũng thuộc ḷng, tṛ cũng thuộc ḷng. Do vậy, không cần dạy học trong lớp học. Cổ nhân dạy học, quá nửa dẫn học tṛ du sơn ngoạn thủy, vừa đi vừa giảng, tự tại lắm! Con người hiện tại không có phước khí ấy, v́ sao? Con người hiện thời không học thuộc sách, cho nên vào Đại Học vẫn phải mang theo một cái cặp to, học hành không vui sướng ǵ! Trước kia, đi học là sung sướng, khổ th́ chỉ khổ vài năm, trẻ nhỏ chịu khổ một tí, nó cũng chẳng cảm thấy khổ lắm. Do vậy, dạy trẻ nhỏ là...

 

(Sớ) Hôn trĩ vị khai, cẩn năng độc văn, liễu bất giải nghĩa.              

(疏) 昏稚未開，僅能讀文，了不解義。

(Sớ: Tối tăm, non nớt, đầu óc chưa mở mang, chỉ có thể đọc văn từ, trọn chẳng hiểu nghĩa).

 

Trước kia, trẻ nhỏ bảy tuổi đi học, đại khái [từ bảy tuổi] đến khoảng mười tuổi thuộc giai đoạn “đồng mông”. Quư vị đọc sách Ngũ Chủng Di Quy sẽ hiểu rơ đại lược t́nh huống dạy dỗ trẻ nhỏ vào thời cổ ở Trung Quốc; quư vị sẽ hiểu rơ phương thức của họ quả thật khá cao minh. Cái được chúng ta gọi là “phương pháp giáo dục khoa học” hiện thời quả thật chẳng thể sánh bằng phương thức áp dụng trong thời ấy. Phương pháp giáo dục thời ấy quả thật có ưu điểm, phối hợp với ư nghĩa của kinh để nói th́...

 

(Sớ) Sở vị chung nhật niệm Phật, bất tri Phật niệm giả dă.

(疏) 所謂終日念佛，不知佛念者也。

(Sớ: Đó gọi là “suốt ngày niệm Phật, mà chẳng biết vị Phật mà ta niệm là ǵ”).

 

Đây là tỷ dụ những kẻ không hiểu giáo lư, mỗi ngày từ sáng đến tối niệm A Di Đà Phật, một ngày niệm mấy ngàn câu, mấy vạn câu. Trong mỗi niệm, cầu A Di Đà Phật đến tiếp dẫn người ấy văng sanh vào lúc lâm chung, có được văng sanh hay không? Được chứ! Đới nghiệp văng sanh, phẩm vị không cao, v́ sao? Chưa mở mang trí huệ, không niệm ra được Phật Di Đà trong tự tánh. Niệm ra được tự tánh Di Đà, sẽ là Thượng Phẩm Thượng Sanh, thuộc về Lư nhất tâm bất loạn. Chẳng hiểu Lư, tối đa là niệm đến mức công phu thành phiến. Do vậy, nhất định phải hiểu Lư. Đủ thấy đối với pháp môn Niệm Phật này, kinh Di Đà chẳng thể không giảng, chẳng thể không nghiên cứu. Nếu nói người niệm Phật chỉ niệm một câu Di Đà, thật thà niệm Phật là tốt rồi, chẳng cần phải nghiên cứu kinh, vậy th́ v́ sao Liên Tŕ đại sư chú giải tỉ mỉ dường ấy? V́ sao Ngẫu Ích đại sư phải viết Yếu Giải? Đều nhằm giảng giải cho quư vị! Đặc biệt là Sớ Sao, mênh mông, lớn lao, tinh vi, sâu xa, chỉ sợ quư vị không hiểu rơ, hoặc chỉ sợ quư vị tuy hiểu nhưng chưa thấu triệt. Đủ thấy người niệm Phật phải hiểu Lư, phải triệt để hiểu rơ đạo lư này th́ một câu niệm Phật của chúng ta mới đắc lực. Nói “đắc lực” là niệm ra được vị Phật Di Đà trong tự tánh.

 

(Sớ) Bần sĩ dụ tiểu huệ.

(疏) 貧士喻小慧。

(Sớ: Kẻ nghèo ví như hạng tiểu huệ).

 

Đây là nói tới kẻ chấp Lư bỏ Sự. Những hạng chấp Lư mê muội Sự được ví như hạng tiểu huệ. Ở đây có một đoạn công án, tức là một câu chuyện nhỏ.

 

(Sớ) Tích hữu quẫn nhân,

(疏) 昔有窘人。

(Sớ: Xưa kia có kẻ cùng quẫn).

 

[“Quẫn nhân”] tức là người nghèo cùng, khốn khổ, gặp cảnh khó khăn.

 

(Sớ) Lộ hoạch di khoán.

　 (疏) 路獲遺券。

(Sớ: Trên đường nhặt được tờ bằng khoán đánh rơi).

 

Trên đường nhặt được tờ khế ước, tức giấy chứng nhận quyền sở hữu.

 

(Sớ) Kiến kỳ sở tải điền, viên, cung thất, kim, bạch, mễ, túc, chủng chủng số mục, đại hỷ quá vọng, tự vân cự phú, bất tri sổ tha nhân bảo, ư kỷ hà thiệp?

(疏) 見其所載田園宮室，金帛米粟，種種數目，大喜過望。自云巨富，不知數他人寶，於己何涉。

(Sớ: Thấy trong tờ bằng khoán ấy chép số lượng và danh mục các thứ ruộng, vườn, nhà cửa, pḥng ốc, vàng, lụa, gạo, thóc, mừng rỡ quá sức mong đợi, tự bảo “giàu to”, chẳng biết là đang đếm những món quư báu của người khác, chẳng dính dáng ǵ tới ḿnh).

 

Chính ḿnh nghèo khôn xiết kể, trên đường nhặt được chứng từ ghi quyền sở hữu của người khác, trên ấy liệt kê đủ thứ số lượng các món tài sản, vàng, bạc, món báu, người ấy tự cho rằng ta đă phát tài. Thật ra, những món ấy của người khác, có liên quan ǵ tới ḿnh đâu? Tự ḿnh chẳng tu sẽ chẳng đạt được. Ngàn vạn phần đừng nghe kinh dạy: “Tự tánh Di Đà, duy tâm Tịnh Độ”, [bèn nghĩ] Tây Phương Cực Lạc thế giới do tự tánh của chính ḿnh biến hiện, ta c̣n phải tu ǵ nữa? Tây Phương Cực Lạc thế giới là của ta! [Có ư nghĩ ấy, tức là] chẳng khác ǵ kẻ cuồng, hiểu lầm mất rồi! Tuy do Tánh Đức hiển lộ, không sai, nói về mặt Lư th́ chắc chắn thông suốt, nhưng [trên mặt Sự, nếu] không có Tu Đức, chính ḿnh sẽ chẳng thể thụ dụng bất cứ một thứ ǵ do Tánh Đức hiển lộ được. Đủ thấy: Chẳng thể phế Sự, nhất định phải biết Sự tu (tu hành nơi mặt Sự).

Sự tu th́ phải tu hành thật sự. Quư vị phải đặc biệt hiểu rơ ư nghĩa được bao hàm trong hai chữ “tu hành”. Hành (行) là hành vi, thân thể chúng ta tạo tác, lời lẽ phát ra từ miệng, ư niệm trong ư đều là hành vi; sửa đổi cho đúng những hành vi sai lầm th́ gọi là “tu hành”. Ví như Lục Ba La Mật của Bồ Tát là sáu cương lănh lớn trong tu hành. V́ chúng ta có tâm tham, nên đức Phật dạy chúng ta tu bố thí, tu xả, xả ǵ vậy? Xả tâm tham! V́ chúng ta thường tạo ác nghiệp, nên đức Phật dạy chúng ta tŕ giới; tŕ giới là uốn nắn, sửa đổi ác nghiệp, đổi ác hướng lành. Ta có nóng giận, đức Phật dạy chúng ta tu nhẫn nhục, dùng nhẫn nhục để sửa lỗi nóng giận, cho đến dùng Bát Nhă để sửa đổi sự ngu si của chúng ta. Do đây biết: Sáu căn bệnh ấy chính là những hành vi sai lầm, đức Phật dùng phương pháp Lục Độ để sửa đổi hành vi sai lầm, đó gọi là “tu hành”. Đủ thấy: Tu hành quả thật là trải qua sự việc để rèn luyện cái tâm trong hết thảy hoàn cảnh nhân sự (quan hệ giữa con người với nhau), quyết chẳng phải là nói tôi mỗi ngày niệm Phật bao nhiêu câu, mỗi ngày lễ Phật bao nhiêu lạy, mỗi ngày ngồi tịnh tọa mấy tiếng. Trong tâm tham - sân - si vẫn chưa đoạn, chẳng gọi là “tu hành”. V́ sao? Những căn bệnh, những hành vi sai lầm ấy trọn chưa thể uốn nắn, sửa sai cho đúng.

 

(Diễn) Sổ tha bảo giả, Hoa Nghiêm vân: “Như nhân sổ tha bảo, tự vô bán tiền phân”.

(演) 數他寶者。華嚴云：如人數他寶，自無半錢分。

(Diễn: “Đếm món báu của người khác”: Kinh Hoa Nghiêm nói: “Như người đếm món báu của người khác, chính ḿnh chẳng có nửa đồng”).

 

Mang ư nghĩa này.

 

(Sớ) Sở vị: Tuy tri “tức Phật tức tâm”, phán nhiên tâm bất thị Phật giả dă.

(疏) 所謂雖知即佛即心，判然心不是佛者也。

(Sớ: Ư nói: Tuy biết “Phật chính là tâm, tâm chính là Phật”, nhưng rành rành tâm chưa phải là Phật vậy).

 

Nói theo Lư th́ không sai, “tâm này chính là Phật, Phật chính là tâm”, Quán Kinh dạy: “Thị tâm thị Phật, thị tâm tác Phật” (tâm này là Phật, tâm này làm Phật), đó là Lư. Chúng ta nay đang như thế nào? Tâm chẳng phải là Phật, Phật chẳng phải là tâm.

 

(Diễn) Phán nhiên tâm bất thị Phật giả, thị khẩu khẩu đàm không, bộ bộ hành hữu, khiết đắc nhục dĩ băo, lai tầm tăng thuyết Thiền giả.

(演) 判然心不是佛者，是口口談空，步步行有，喫得肉已飽，來尋僧說禪者。

(Diễn: “Rành rành tâm chẳng phải là Phật”: Tức là miệng luôn nói là Không, nhưng bước nào cũng là Có. Ăn thịt no kềnh, đến t́m Tăng nói chuyện Thiền).

 

Câu này có nghĩa là ǵ? Miệng đúng, tâm sai! Tâm và miệng chẳng thể hợp nhất, Lư và Sự chẳng thể viên dung. Rượu thịt ăn no kềnh, t́m pháp sư bàn Thiền, có phải là nực cười hay chăng? Đấy là tâm chẳng phải là Phật, Phật chẳng phải là tâm; lời nói và việc làm của chính kẻ đó hoàn toàn khác nhau. Tiếp theo đây là lời tổng kết:

 

(Sớ) Thị cố, ước Lư, tắc vô khả niệm, ước Sự, tắc vô khả niệm trung ngô cố niệm chi. Dĩ niệm tức vô niệm cố, Lư Sự song tu, tức Bổn Trí nhi cầu Phật Trí, phù nhiên hậu vị chi Đại Trí dă.

　 (疏) 是故約理則無可念，約事則無可念中吾固念之。以念即無念故，理事雙修，即本智而求佛智，夫然後謂之大智也。

(Sớ: V́ thế, ước theo mặt Lư th́ không có ǵ để có thể niệm, ước theo Sự th́ trong cái không có ǵ để có thể niệm, ta cứ kiên cố niệm. Do niệm chính là vô niệm nên Lư và Sự cùng tu, do từ Bổn Trí mà cầu Phật Trí nên sau đấy mới gọi là Đại Trí vậy).

 

Mấy câu này rất khẩn yếu, ư nghĩa rất sâu.

 

(Diễn) “Thị cố” hạ thân chánh nghĩa, “ước Lư tắc vô khả niệm” giả.

(演) 是故下伸正義。約理則無可念者。

(Diễn: Từ chữ “v́ thế” trở đi nhằm tŕnh bày ư nghĩa chính xác: “Ước theo Lư th́ không có ǵ để có thể niệm” là...)

 

Mấy câu từ chữ “thị cố” [trong lời Sớ vừa dẫn trên đây] trở đi, tŕnh bày ư nghĩa chính xác [về Lư và Sự của niệm Phật]. Nếu nói theo Lư, “vốn chẳng có một vật, chỗ nào nhuốm bụi trần”, không có Phật mà cũng không có chúng sanh. Nói theo Lư th́ không có ǵ để niệm!

 

(Diễn) Dĩ Thật Tướng Lư trung, tuyệt tư, tuyệt nghị.

(演) 以實相理中絕思絕議。

(Diễn: V́ trong Lư Thật Tướng, dứt bặt nghĩ bàn).

 

Thật Tướng là Lư nhất tâm bất loạn. Lư nhất tâm bất loạn chẳng thể nghĩ bàn!

 

(Diễn) Cử tâm tức thác, động niệm tức quai cố.

(演) 舉心即錯，動念即乖故。

(Diễn: V́ dấy tâm liền trật, khởi niệm liền sai).

 

Chẳng thể dấy lên ư niệm, khởi ư niệm bèn trật. Khởi ư niệm bèn trật, c̣n có ǵ để có thể nói được nữa? Đó gọi là “ngôn ngữ dứt bặt, tâm hành xứ diệt”, đây là ước theo Lư để nói. Nếu ước theo Sự để nói, trong vô niệm có thể hữu niệm, Lư chẳng ngại Sự, Sự chẳng ngại Lư.

 

(Diễn) Niệm tức vô niệm giả, dĩ tức Sự tức Lư, tức niệm vô niệm.

(演) 念即無念者，以即事即理，即念無念。

(Diễn: “Niệm chính là vô niệm”: Do Sự chính là Lư, Lư chính là Sự, nên niệm là vô niệm).

 

“Niệm” là Sự, “vô niệm” là Lư. Lư chính là Sự, Sự chính là Lư; do vậy, niệm là vô niệm, vô niệm là niệm.

 

(Diễn) Xả niệm nhi cầu vô niệm, thị do bát ba cầu thủy, diệt khí cầu kim, thị Đoạn Diệt Kiến, khoát đạt không, phi vô niệm bản thể dă.

(演) 捨念而求無念，是猶撥波求水，滅器求金，是斷滅見，豁達空，非無念本體也。

(Diễn: Bỏ niệm để cầu vô niệm, khác nào gạt bỏ sóng để cầu nước, diệt các món đồ để t́m vàng, đó là kiến giải Đoạn Diệt, là rỗng không, chẳng phải là bản thể của vô niệm).

 

Quư vị phải nhớ kỹ mấy câu này v́ chúng ta rất dễ phạm lỗi to lớn. Chúng ta thường tách rời hữu niệm và vô niệm thành hai thứ, [ngỡ hữu niệm và vô niệm] hoàn toàn chẳng tương đồng, đâu biết Hữu và Vô là một, không hai. Chúng ta hằng ngày niệm Tâm Kinh, nhưng mấy ai có thể hiểu được ư nghĩa trong ấy? Tâm Kinh có nói mấy câu: “Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc, Sắc bất dị Không, Không bất dị Sắc”. Sắc và Không, Sắc là có, Không là không, Có và Không là một, chẳng hai. Không là nói về Lư, Sắc là nói về Sự, Sự và Lư là một, không hai! Do vậy, Lư và Sự đều chẳng thể phế. V́ sao không thể? Lư chính là Sự, Sự chính là Lư. Vừa nghe nói “niệm mà vô niệm, vô niệm mà niệm”, bèn nghĩ không niệm vẫn là niệm, ta khỏi cần niệm nữa! Há chẳng phải là lầm lẫn ư? Nghĩ như vậy là ǵ? “Đoạn Diệt Kiến, khoát đạt không”, chẳng phải là vô niệm như đức Phật đă nói, quư vị đă hiểu lầm ư Phật rồi! Đức Phật nói vô niệm là nói tới Thể; niệm và vô niệm là một, không hai. Đấy mới là vô niệm thật sự. V́ thế mới nói “Lư Sự song tu”.

 

(Diễn) Tức Bổn Trí nhi cầu Phật Trí giả, Bổn Trí tức bổn hữu chi trí, bất nhân tu đắc, bất do học thành. Bổn tự cụ túc giả, sở vị Bổn Giác thị dă.

(演) 即本智而求佛智者，本智即本有之智，不因修得，不由學成。本自具足者，所謂本覺是也。

(Diễn: “Từ ngay Bổn Trí mà cầu Phật Trí”: Bổn Trí là trí vốn sẵn có, chẳng do tu mà được, chẳng do học mà thành. Vốn tự đầy đủ, cái được gọi là Bổn Giác chính là nó đấy).

 

Bổn Trí là trí huệ sẵn có, là Bổn Giác như Mă Minh Bồ Tát đă nói trong Khởi Tín Luận: “Bổn Giác vốn có, bất giác vốn không”. V́ vậy, trí vốn có th́ ai mà chẳng có? Ai nấy đều có! “Bất nhân tu đắc, bất do học thành” (chẳng do tu mà được, chẳng do học mà thành), quư vị vốn có sẵn, trong bổn tánh vốn sẵn đầy đủ [Bổn Trí], chẳng cần phải học để đạt được. Dùng Bổn Trí cầu Phật Trí. Khởi Tín Luận gọi Phật Trí là Thỉ Giác, gọi Bổn Trí là Bổn Giác.

 

(Diễn) Phật Trí do đoạn Hoặc nhi hiển, tu chứng nhi thành, xuất triền phương đắc, sở vị Thỉ Giác thị dă. Bổn Trí ước Lư cụ, Phật Trí ước Sự tạo dă.

(演) 佛智由斷惑而顯，修證而成，出纏方得，所謂始覺是也。本智約理具，佛智約事造也。

(Diễn: Phật Trí là do đoạn phiền năo mà hiển lộ, do tu chứng mà thành, thoát khỏi trói buộc th́ mới đạt được. Cái được gọi là Thỉ Giác chính là nó đấy. Bổn Trí ước theo mặt Lư th́ sẵn có, Phật Trí ước theo mặt Sự th́ nó do [tu tập] mà thành).

 

Về mặt Lư, Bổn Trí sẵn trọn đủ, nó là Lư. Phật Trí là “sự tạo” (tạo tác trên mặt Sự), [tức là] do tu mà thành. Không có Tu Đức, Tánh Đức chẳng thể hiện tiền. Không có Tánh Đức, Tu Đức cũng chẳng thể thành tựu. Đủ thấy mối quan hệ mật thiết giữa Lư và Sự! Nói thật ra, chúng là một Thể. Do điều này, người thật sự là bậc đại trí huệ, chắc chắn chẳng phế Lư, phế Sự. Chúng ta đọc kinh Lăng Nghiêm thấy Đại Thế Chí Bồ Tát tu pháp môn Niệm Phật, “đô nhiếp lục căn, tịnh niệm tương kế” (nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối). Nhiếp trọn sáu căn là Lư, tịnh niệm tiếp nối là Sự. Một câu A Di Đà Phật từng tiếng liên tục, trong mười hai thời chẳng gián đoạn, đấy là gương sáng niệm Phật, có Sự lẫn Lư. Đẳng Giác Bồ Tát c̣n như thế, huống hồ chúng ta là kẻ mới học! Hy vọng các đồng tu phải khéo gắng hết sức ḿnh. Hôm nay chúng tôi giảng đến đây!

 

Tập 34

 

      Xin xem A Di Đà Kinh Sớ Sao Diễn Nghĩa Hội Bản, trang bốn mươi hai:

      Di Đà Sớ Sao là một bộ kinh lớn, tuy kinh văn không dài, nhưng Liên Tŕ đại sư đem tâm đắc tu học suốt một đời nêu tỏ trong bản kinh này. Không chỉ như vậy, từ nội dung của Sớ Sao chúng ta thấy: Trên thực tế, lăo nhân gia đă quán nhiếp hết thảy pháp thế gian và xuất thế gian trong bộ kinh điển này. Do vậy, Ngẫu Ích đại sư tán thán bộ sách này là “bác đại tinh thâm” (mênh mông, to lớn, tinh vi, sâu xa) chẳng quá lố một tí nào!

      Không chỉ trong thời đại hiện tại, nói thật ra, Phật pháp kể từ thời đại Thích Ca Mâu Ni Phật khai sáng, đức Phật dạy chúng ta điều ǵ? Tuy nói tám vạn bốn ngàn pháp môn, nhưng thật ra, chỉ là bất đắc dĩ mà nói, phương tiện thiện xảo mà nói, chứ nói chân thật th́ chỉ có một môn là pháp môn Niệm Phật! Kinh Hoa Nghiêm nói: “Duy hữu Nhất Thừa pháp, vô nhị, diệc vô tam” (Chỉ có pháp Nhất Thừa, không hai, cũng không ba)[1]. Nhất Thừa là ǵ? Thật thà niệm Phật là pháp Nhất Thừa. Cũng có những vị đồng tu nghe rồi chẳng phục, cho là người niệm Phật chúng ta tự ḿnh khoác lác, nhưng nếu quư vị t́m ṭi kỹ càng, bất luận tại Trung Quốc hay ngoại quốc, trong thời cổ hoặc thời đại hiện tại, không có một ai chẳng tôn trọng kinh Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm là căn bản pháp luân, là Nhất Thừa Viên Giáo, điều này được xưa nay, trong ngoài nước đều công nhận. Kinh Hoa Nghiêm giảng điều ǵ? Thưa quư vị, giảng về Niệm Phật. Niệm vị Phật nào? Niệm A Di Đà Phật. Nếu quư vị chẳng tin, cứ mở kinh Hoa Nghiêm ra xem, đến cuối cùng, kinh nói mười đại nguyện vương của Phổ Hiền Bồ Tát dẫn về Cực Lạc, tức là dạy quư vị niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Đấy là pháp môn bí mật của Nhất Thừa Viên Giáo, nguyên lai là như vậy đó!

      Lại xem kỹ càng nội dung bộ kinh ấy, Thiện Tài đồng tử nêu gương tu hành, từ pháp hội của Văn Thù Bồ Tát đặt vững cơ sở, cơ sở ǵ vậy? Tâm thanh tịnh, tâm thanh tịnh là tín tâm. Trong hội Hoa Nghiêm, ngài Văn Thù tượng trưng cho Tín. Kinh Hoa Nghiêm chia [các địa vị Bồ Tát] thành Thập Tín, Thập Hạnh, Thập Trụ, Thập Hồi Hướng, Thập Địa, ngài Văn Thù tượng trưng cho Tín. Nói cách khác, chúng ta có thể tin tưởng pháp môn này tức là đă tốt nghiệp trong pháp hội của ngài Văn Thù. Đi ra tham học, vị thầy thứ nhất là tỳ-kheo Đức Vân, dạy Thiện Tài pháp môn Niệm Phật, vị thầy cuối cùng là Phổ Hiền Bồ Tát, chẳng những dạy Ngài niệm Phật, mà c̣n khuyên Ngài văng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Từ chỗ này, chúng ta có thể thấu hiểu: Mở đầu và kết thúc đều là niệm Phật.

      Nếu chúng ta hỏi: Thiện Tài đồng tử tham phỏng năm mươi mốt vị thiện tri thức[2], Ngài tu pháp môn ǵ? Nhất định phải biết rơ điều này, Ngài tu pháp môn niệm A Di Đà Phật. [Đă tu] pháp môn niệm A Di Đà Phật, v́ sao vẫn phải tham phỏng năm mươi mốt vị thiện tri thức? Thật ra, năm mươi mốt vị thiện tri thức tượng trưng cho tám vạn bốn ngàn pháp môn, đại diện cho vô lượng pháp môn; nhằm bảo với chúng ta ư nghĩa này: Vô lượng vô biên pháp môn bày ra trước mặt quư vị, chính ḿnh phải như thế nào? Rành mạch, phân minh, rơ ràng, rành rẽ, như như bất động, vẫn là một câu Di Đà niệm đến tột cùng, đấy là bí quyết của kinh Hoa Nghiêm, chúng ta nhất định phải nhận biết rơ ràng. Do vậy, pháp môn này là pháp môn bậc nhất, kinh này là kinh bậc nhất. Pháp hội tại nơi đây của mọi người chúng ta là pháp hội tối thù thắng bậc nhất, nhân duyên này quả thật chẳng dễ dàng, chúng ta phải nên quư tiếc!

      Nói đến văng sanh, gần đây nhất chúng tôi lại thấy một trường hợp. Chúng tôi ở Los Angeles một ngày, gặp được một vị đồng tu kể với tôi: Lăo liên hữu ở Đài Trung Liên Xă là cư sĩ Sử Hoằng Hy đă văng sanh. Ông ta biết trước lúc mất, không bệnh tật, qua đời, niệm Phật thành công. Do vậy, thầy Lư ở Đài Trung nghe tin này hết sức hoan hỷ. Vị lăo cư sĩ ấy đă bảy mươi bảy tuổi, hôm trước ngày văng sanh, cụ bảo vợ: “Tôi sắp văng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới”. Bà vợ mắng ông chồng ăn nói lăng nhăng, v́ cụ rất b́nh thường, chẳng bệnh tật ǵ! Đến ngày hôm sau cũng rất b́nh thường, sáng sớm vẫn ăn điểm tâm như thường lệ, buổi trưa nghe nói cụ c̣n ăn một chén bạch mộc nhĩ[3], mười một giờ rưỡi cụ mất, c̣n viết di chúc để lại. Quư vị thấy rất tự tại! Không bị bệnh, tôi tin tưởng Sử cư sĩ văng sanh có ảnh hưởng không ǵ lớn bằng đối với Phật giáo Los Angeles. Người niệm Phật thù thắng như vậy, ra đi tự tại ngần ấy, tướng lành tốt đẹp ngần ấy, điều này giống như trong Cơ Đốc Giáo nói là “kiến chứng” (làm chứng, testimony). Cụ chứng minh cho chúng ta thấy, đời này chẳng để luống uổng!

      V́ thế, niệm Phật nhất định phải hiểu lư luận, phải hiểu cảnh giới. Trong cuộc đời này của chúng ta, phải coi chuyện này là đại sự bậc nhất, những chuyện khác đều là chuyện nhỏ nhặt! Ăn no, mặc ấm là được rồi, nhất tâm nhất ư niệm Phật cầu sanh về thế giới Tây Phương. Không chỉ muốn sanh về thế giới Tây Phương, mà c̣n hy vọng phẩm vị cao hơn, như vậy mới là tốt đẹp! Nếu quư vị muốn đến Tây Phương Cực Lạc thế giới,th́ bộ Di Đà Sớ Sao này là đường lối tốt nhất, Liên Tŕ đại sư hướng dẫn, khiến cho chúng ta trước hết sẽ thông hiểu rành rẽ cảnh giới Tây Phương trước rồi sẽ hâm mộ, hướng về, nỗ lực tu học.

      Xin xem lời tựa, đoạn thứ hai là Biệt Tán.

 

      (Tự) Nhiên trước Sự nhi niệm năng tương kế, bất hư nhập phẩm chi công; chấp Lư nhi tâm thật vị minh, phản thọ lạc không chi họa.

      (序) 然著事而念能相繼，不虛入品之功，執理而心實未明，反受落空之禍。

      (Tựa: Nhưng chấp Sự mà có thể niệm liên tục, chẳng uổng công lao, được nhập phẩm vị, chấp Lư nhưng chưa thật sự minh tâm, đâm ra mắc họa chẳng đạt kết quả ǵ).

 

      Niệm Phật có Sự niệm và Lư niệm. Tôi khuyên quư vị đừng học Lư niệm, hăy học Sự niệm, nhưng phải hiểu rơ Lư. Hiểu rơ Lư có chỗ tốt đẹp nào? Dễ phá chấp trước, phá Ngă Chấp th́ mới có thể chứng Sự nhất tâm bất loạn, phá Pháp Chấp có thể chứng Lư nhất tâm bất loạn. Chẳng hiểu Lư, chẳng dễ ǵ phá trừ chấp trước! Do vậy, nhất định phải hiểu Lư. Sự niệm, dẫu chẳng thể đột phá hai thứ chấp trước, vẫn có thể niệm đến mức công phu thành phiến, đới nghiệp văng sanh. Do vậy nói “bất hư nhập phẩm chi công”, “phẩm” (品) là phẩm vị, thấp nhất là Hạ Phẩm Hạ Sanh trong cơi Phàm Thánh Đồng Cư, người ấy dự vào phẩm vị. Nói cách khác, “chấp Sự nhi niệm năng tương kế” (chấp vào Sự để niệm, nhưng niệm liên tục), người ấy quyết định văng sanh.

      Nếu quư vị “chấp Lư nhi tâm thật vị minh” (chấp Lư mà chưa thật sự minh tâm), chưa đạt đến minh tâm kiến tánh, sẽ chẳng có thành tựu bằng người Hạ Phẩm Hạ Sanh. Người ta Hạ Phẩm Hạ Sanh, c̣n quư vị chẳng đạt ǵ cả! Thật là đáng tiếc!

     

      (Diễn) Tương kế, vị nhất tự nhất tự phân minh, nhất cú nhất cú tiếp tục.

      (演) 相繼，謂一字一字分明，一句一句接續。

      (Diễn: “Nối tiếp” là từng chữ phân minh, từng câu tiếp nối).

 

      “Nhất tự nhất tự phân minh”: Chúng ta niệm sáu chữ Nam-mô A Di Đà Phật hay bốn chữ A Di Đà Phật, từng chữ rơ ràng. Cũng có những vị đồng tu hỏi tôi: Rốt cuộc chúng ta niệm bốn chữ hay là niệm sáu chữ? Bản chú giải này do Liên Tŕ đại sư trước tác. Trong Trúc Song Tùy Bút, Liên Tŕ đại sư có chép: Thuở ấy, có người hỏi Ngài: “Lăo nhân gia dạy người ta niệm Phật như thế nào?” Ngài nói: “Tôi dạy người ta niệm sáu chữ Nam-mô A Di Đà Phật”. Người ta hỏi: “C̣n chính lăo nhân gia niệm th́ sao?” Ngài đáp: “Tôi niệm A Di Đà Phật, chẳng thêm chữ Nam-mô”. Nam-mô là tiếng Phạn, dịch sang nghĩa tiếng Hán là “cung kính, quy y”. Niệm Nam-mô A Di Đà Phật tức là “quy y A Di Đà Phật, cung kính A Di Đà Phật”. Do vậy, người ta hỏi: “Do nhân duyên ǵ vậy?” Lăo nhân gia nói: “Bản thân tôi chẳng c̣n nghĩ đến luân hồi trong đời sau. Đời này quyết định phải văng sanh. Do vậy niệm bốn chữ, gạt bỏ những lời lẽ khách sáo”. Kinh Di Đà nói về chấp tŕ danh hiệu, danh hiệu là bốn chữ, chấp tŕ danh hiệu là đúng. V́ sao khuyên người thêm vào chữ Nam-mô? Là v́ người khác đối với thế giới Sa Bà vẫn c̣n lưu luyến, vẫn chưa mong văng sanh. Do vậy, kết thiện duyên với A Di Đà Phật, thêm vào chữ Quy Y, thêm vào chữ tỏ vẻ cung kính.

      Do đây có thể biết: Nếu chúng ta thật sự quyết tâm trong một đời này muốn cầu sanh về thế giới Tây Phương, chẳng muốn đời sau sanh trong nhân gian nữa, quư vị có thể học theo Liên Tŕ đại sư, niệm bốn chữ, chữ nào chữ nấy phân minh, câu nào câu nấy liên tục chẳng gián đoạn. Trong tâm chớ để gián đoạn câu Phật hiệu này, niệm niệm tiếp nối, đó gọi là công phu. Nếu gián đoạn, sẽ chẳng gọi là công phu. “Công phu” trong pháp môn này chẳng phải là thứ vơ công của Thiếu Lâm Tự, mà là một câu Phật hiệu không gián đoạn, đó gọi là công phu. Cũng có người hỏi: “Chúng tôi phải làm việc, chúng tôi phải suy xét vấn đề, hoặc trong lúc nói năng, phải trả lời người khác, làm như thế nào đây?” Khi ấy, hăy buông Phật hiệu xuống, chuyên tâm làm việc. Làm xong việc, lập tức dấy lên Phật hiệu, như vậy là được!

      Có thể thấy pháp môn này giống như kinh Hoa Nghiêm: Lư Sự vô ngại, Sự Sự vô ngại. Nói th́ dễ dàng, thực hiện chẳng dễ dàng! Nếu quư vị không tin, hăy thử xem, sẽ thấy Phật hiệu có bị gián đoạn hay không? Nhất định bị gián đoạn. Hễ gián đoạn th́ sao? Vọng niệm dấy lên ngay, khởi vọng tưởng liền. Có Phật hiệu th́ chẳng có vọng tưởng; Phật hiệu vừa đoạn, vọng tưởng dấy lên ngay. Do vậy, ắt phải có người nhắc nhở, tức là như trước kia mọi người niệm Phật phải cộng tu, cộng tu là mọi người cùng d́u dắt lẫn nhau; do vậy mới có Niệm Phật Đường. Có thể đến Niệm Phật Đường niệm Phật là có phước báo lớn! Đời trước tu có phước, nên mới có cơ duyên đến Niệm Phật Đường. Hiện thời chúng ta không có Niệm Phật Đường, nói cách khác là thiếu phước báo; nhưng nói đi th́ phải nói lại, mọi người không có phước báo, nhưng cá nhân quư vị c̣n có phước báo th́ vấn đề là quư vị có biết hưởng phước hay không, quư vị có thể hưởng thụ phước báo ấy hay chăng?

      Nói một người có phước báo là như thế nào? Ví như, chúng ta mỗi Chủ Nhật đều có hội niệm Phật, mọi người cùng nhau cộng tu. Khi chúng ta cộng tu, ở nơi này có thâu âm, thâu thành băng ghi âm. Cầm băng ghi âm ấy về nhà, mở ra nghe giống như chúng ta đang cộng tu với nhau. Nhất là hiện thời có máy thâu âm loại nhỏ, có thể mang theo bên ḿnh, bỏ trong túi áo, gắn ống nghe (headset), trong mười hai thời chẳng gián đoạn. Máy thâu âm ấy c̣n tự động lật băng, tiện lợi lắm! Đấy chẳng phải là phước báo hay sao? Do vậy, mỗi cá nhân quư vị có phước, quư vị bỏ trong túi mang theo bên ḿnh để nghe, gắn ống nghe vào tai, máy tự động xoay tua, một ngày hai mươi bốn tiếng đồng hồ Phật hiệu chẳng gián đoạn, quư vị có phước báo lớn lắm! Chẳng khác ǵ quư vị đang ở trong Niệm Phật Đường, lại c̣n chẳng trở ngại việc làm, chẳng mất thời gian. Đủ thấy con người hiện thời phải biết lợi dụng [khoa học kỹ thuật], quư vị có phước báo lớn hơn cổ nhân. Cổ nhân rời khỏi Niệm Phật Đường, Phật hiệu chẳng c̣n nữa. Hiện tại, rời khỏi Niệm Phật Đường, đi đường, vừa đi [vừa nghe] Phật hiệu không gián đoạn, thậm chí khi ngủ say, Phật hiệu cũng chẳng gián đoạn. Phước báo ấy lớn hơn cổ nhân rất nhiều! Quư vị phải biết sử dụng, phải biết lợi dụng! Nói cách khác, quư vị phải biết hưởng. Hiện tại, quư vị có phước báo, có biết hưởng hay không? Nếu chẳng biết hưởng, không có cách nào hết! Nếu quư vị biết hưởng, ai nấy đều có đại phước báo, ai nấy trong một đời này chắc chắn có thể văng sanh; đấy là do quư vị có chịu hưởng phước ấy hay chăng? Đây là giảng rơ về “tịnh niệm tương kế”.

 

      (Diễn) Bất hư nhập phẩm giả, vị đản năng niệm niệm tiếp tục, vô hữu gián đoạn, tắc dĩ năng phục vọng.

      (演) 不虛入品者，謂但能念念接續，無有間斷，則已能伏妄。

      (Diễn: “Chẳng luống công, được nhập phẩm vị”, ư nói: Chỉ có thể niệm niệm tiếp tục, chẳng gián đoạn là đă có thể khuất phục vọng).

 

      Lời này là thật, chẳng giả tí nào. Trong tâm quư vị niệm niệm là A Di Đà Phật, tự nhiên chẳng có vọng niệm, không có vọng tưởng. Hễ Phật hiệu chẳng có th́ gọi là “thất niệm”. Sau khi thất niệm, sẽ có hai hiện tượng: Một là tăng trưởng tà kiến, khởi vọng tưởng, tưởng Đông, nghĩ Tây. Một hiện tượng khác là tuy ư niệm ǵ cũng không có, nhưng tăng trưởng vô minh. Quư vị thấy đó: Nếu chẳng khởi tà kiến, sẽ dấy vô minh! Tà kiến và vô minh là căn bản sanh tử, là căn bản của lục đạo luân hồi. Làm sao để thoát khỏi luân hồi? Làm sao để khỏi sanh tử? Muốn vượt thoát luân hồi, đoạn sạch sanh tử, diệu pháp duy nhất là Phật hiệu liên tục, chẳng để nó bị gián đoạn giữa chừng, niệm niệm tiếp nối, cho nên có thể chế ngự vọng.

 

      (Diễn) Đắc thiểu phần tịnh, khả thành mạt phẩm.

      (演) 得少分淨，可成末品。

      (Diễn: Được ít phần tịnh, có thể thành tựu phẩm cuối cùng).

     

      “Tịnh” là tâm thanh tịnh. Tuy tâm ấy chưa đạt đến thanh tịnh thật sự, nhưng trong khi tâm quư vị có Phật hiệu th́ nó là thanh tịnh. Phật hiệu chẳng gián đoạn một phút th́ quư vị được thanh tịnh trong một phút. Một giờ chẳng gián đoạn, quư vị được thanh tịnh một giờ. Một ngày chẳng gián đoạn, quư vị được thanh tịnh một ngày, phải nỗ lực! Đó gọi là “tu Tịnh nghiệp”. Do vậy, có chút phần thanh tịnh sẽ “khả thành mạt phẩm” (có thể thành tựu phẩm cuối cùng). Mạt phẩm chính là Hạ Phẩm Hạ Sanh trong cơi Phàm Thánh Đồng Cư. Đây là nêu lên một thí dụ để nói. Nếu quư vị niệm Phật văng sanh, tuyệt đối chẳng phải là Hạ Phẩm Hạ Sanh, địa vị thấp nhất của quư vị cũng cao hơn phẩm vị ấy nhiều lắm!

 

      (Diễn) Hựu hoặc thử nhân, túc hữu linh căn, tức ư thử thời, đốn minh đế lư, tùy kỳ thiển thâm, hoặc trung, hoặc thượng, câu bất khả tri, cố viết “bất hư”.

      (演) 又或此人夙有靈根，即於此時頓明諦理，隨其淺深，或中或上，俱不可知，故曰不虛。

      (Diễn: Hoặc lại có người do đă có linh căn từ trước, ngay trong lúc ấy bèn nhanh chóng hiểu đế lư, tùy theo túc căn cạn hay sâu, mà văng sanh bậc Trung hoặc bậc Thượng, đều không thể biết, nên nói là “chẳng luống uổng”).

 

      Mấy câu này là nói bổ sung, ư nghĩa hết sức viên măn. Người quả thật có túc căn th́ trong một đời này, chúng ta phát tâm học Phật, hoặc là phát tâm chưa được mấy ngày, vừa mới học Phật, nghe ở đây được một tiếng rưỡi, nghe rồi cảm thấy rất hứng thú, nghe xong lại muốn nghe thêm, chứng tỏ quư vị học Phật chẳng phải chỉ trong một đời này, mà là đă trải nhiều đời nhiều kiếp học Phật. Chẳng những học Phật, mà c̣n tu pháp môn này. Đó gọi là quư vị có túc căn. Trong đời quá khứ đă tu học, v́ sao chẳng thể văng sanh? Tôi vừa mới nói đó thôi! Công phu của quư vị bị gián đoạn, không thể liên tục. Nói cách khác, một ngày trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ, lúc tâm thanh tịnh th́ ít, lúc tâm khởi vọng tưởng th́ nhiều, lúc hôn trầm th́ nhiều. Do vậy, quư vị chẳng thể thành tựu!

      Điều kiện duy nhất để văng sanh thế giới Tây Phương là giữ được cái tâm thanh tịnh. Tâm tịnh th́ cơi nước tịnh; trong hai mươi bốn giờ, tâm thanh tịnh phải hơn mười hai tiếng. Nếu tâm thanh tịnh mười hai tiếng, chẳng thanh tịnh mười hai tiếng, cơ hội văng sanh của quư vị là năm mươi trên năm mươi, không đảm bảo! Nếu mỗi ngày chỉ có hai ba tiếng đồng hồ thanh tịnh, c̣n hai mươi mốt, hai mươi hai tiếng chẳng thanh tịnh mà mong được văng sanh th́ trong đời này không có cách ǵ hết, quư vị đi thi chẳng đậu! Chúng ta đời đời kiếp kiếp đều niệm Phật, nhưng thi trượt là do chưa đạt đến sáu mươi điểm! V́ thế, trong đời này gặp gỡ, lại tiếp tục tu tập, hy vọng đời này thi đậu. Cũng có thể là do trong đời quá khứ nhân duyên chẳng đủ, chưa phát minh ra [máy niệm Phật] có thể mang theo bên ḿnh; đời này đă có cơ hội, mọi người hăy khéo lợi dụng nó. V́ thế, tôi khuyên các đồng tu, những món tiền [chi tiêu] khác có thể giảm bớt, nhưng tiền để mua [máy Niệm Phật hay máy thâu âm] mang theo thân để nghe nhất định chẳng thể bớt. Chúng là thiện tri thức của chúng ta, trợ niệm, nhắc nhở chúng ta [nhớ tới Phật hiệu]. Nếu người nhà chẳng phản đối, trong nhà quư vị mở băng niệm Phật cho mọi người nghe. Nếu người nhà phản đối th́ một ḿnh quư vị nghe, đừng làm trở ngại người khác.

      “Túc căn” cũng có sâu hay cạn khác nhau! Có người túc căn sâu dầy, vừa tiếp xúc liền “đốn minh đế lư” (nhanh chóng hiểu lư chân thật), “đốn” (頓) là trong khoảng sát-na, “minh” (明) là hiểu rơ, “đế lư” (諦理) là chân lư. Nói theo thuật ngữ Phật pháp, đế lư là Chân Đế Khổ - Tập - Diệt - Đạo, quư vị giác ngộ liền! Sự giác ngộ đầu tiên là thế gian khổ, thật sự khổ! Đời người trăm tuổi, cũng là trong khoảng khảy ngón tay đă qua. Đối với chuyện này, các đồng tu trẻ tuổi c̣n chưa cảm nhận được, chứ những người từ năm mươi tuổi trở lên đối với chuyện này khá mẫn cảm, v́ sao mẫn cảm? Vô thường! Các đồng tu trẻ tuổi cũng chớ nên đắc ư, v́ sao? Trên nẻo suối vàng không phân biệt già hay trẻ! Quư vị đến nhà đ̣n (tang nghi quán[4], nhà quàn, funeral home), ra nghĩa trang mà xem, bao nhiêu kẻ tuổi trẻ! Mười mấy tuổi, hai mươi tuổi đă chết, rất nhiều! Mạng người vô thường, sanh tử là chuyện lớn. Nếu chẳng thể giải quyết vấn đề này, chúng ta không cần bàn tới nữa! Đă có thể giải quyết, có thể vượt thoát, cớ sao chúng ta không làm? Hiểu rơ nhân quả thế gian rồi, Nhị Đế xuất thế gian tức Diệt Đế và Đạo Đế (nhân quả xuất thế gian) cũng hiểu rơ, có thể đốn ngộ. Đốn ngộ là một chuyện, thù thắng nhất là đốn chứng. Ngộ có hai thứ: Giải ngộ và chứng ngộ. Nếu đốn chứng th́ kinh gọi là Lư nhất tâm bất loạn, đắc Thượng Phẩm Thượng Sanh. Nếu là giải ngộ, sẽ là Trung Phẩm, chứ không phải Thượng Phẩm.

      “Hoặc Trung, hoặc Thượng”: Thế giới Tây Phương có bốn cơi, trong mỗi một cơi có ba bậc chín phẩm, [chín phẩm] nhân với bốn [cơi] thành ba mươi sáu; phân chia đại lược thành ba mươi sáu đẳng cấp. Quư vị văng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới trong bất cứ đẳng cấp nào th́ cũng tùy thuộc vào nỗ lực của chính ḿnh, quyết định có thể thành tựu. Do vậy nói “bất hư” (chẳng luống uổng), chắc chắn có thể thành tựu. Hăy nhớ: Phải từng chữ phân minh, niệm niệm tiếp nối.

      Đoạn tiếp theo giảng về Lư. Chấp Lư là chuyện đáng sợ nhất, v́ nó là hiểu lầm.

 

      (Diễn) “Minh” vị ư tự bổn tâm hốt nhiên khế hợp, tức sở vị: “Nhất phát, nhất thiết phát” dă.

      (演) 明謂於自本心忽然契合，即所謂一發一切發也。

     (Diễn: “Minh” là đột nhiên khế hợp bổn tâm, tức là nói: “Một thứ phát, hết thảy đều phát”).

 

      Chấp Lư nhưng chưa minh tâm, “minh” có nghĩa là ǵ? “Vị ư tự bổn tâm hốt nhiên khế hợp” (nghĩa là đột nhiên khế hợp bổn tâm). “Nhất phát, nhất thiết phát” , “phát” ở đây là nêu thí dụ, thật ra là như kinh Hoa Nghiêm đă nói: “Một tức hết thảy, hết thảy chính là một”. Cách nói này quá trừu tượng, chúng ta chẳng dễ ǵ hiểu được! Do vậy, ở đây tôi nêu lên một chuyện: “Phát” là phát tâm, nêu một chuyện để nói “một tức hết thảy, hết thảy chính là một”. Trong Thiền Tông gọi nó là “minh tâm kiến tánh”. Trong Đàn Kinh, Lục Tổ đại sư đă giảng cảnh giới minh tâm kiến tánh rất minh bạch. Quư vị thấy người ấy “bổn tâm hốt nhiên khế hợp” (đột nhiên khế hợp bổn tâm), đó gọi là kiến tánh, hoặc đại triệt đại ngộ. “Hốt nhiên khế hợp”: Khế hợp ǵ vậy? Khế hợp bằng cách nào? Khởi Tín Luận nói: “Thỉ Giác hợp Bổn Giác”, đó là khế hợp. Hiện thời, tâm ta thanh tịnh, dùng cái tâm thanh tịnh ấy – tâm thanh tịnh ấy là Thỉ Giác – chúng ta niệm một câu A Di Đà Phật là Thỉ Giác, Chân Như bổn tánh của chúng ta là Bổn Giác. Niệm một câu A Di Đà Phật là Thỉ Giác, niệm niệm là Thỉ Giác; hễ nó khế hợp với Bổn Giác sẽ là đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Đối với cảnh giới này, Lục Tổ nói rất hay: “Hà kỳ tự tánh, bổn lai thanh tịnh, hà kỳ tự tánh, bổn lai cụ túc” (Nào ngờ tự tánh vốn sẵn thanh tịnh, nào ngờ tự tánh vốn sẵn đầy đủ) viên măn, chẳng thiếu khuyết mảy may nào! “Hà kỳ tự tánh, năng sanh vạn pháp” (Nào ngờ tự tánh có thể sanh vạn pháp), đấy là kiến tánh, là “phát một thứ, sẽ phát hết thảy”.

      “Phát” cũng có thể nói là “phát minh” (làm sáng tỏ, nêu rơ ra), tức là hiểu rơ hết thảy. Đă hiểu rơ thông đạt một chuyện, hết thảy đều hiểu rơ, hết thảy đều thông đạt, hết thảy Sự Lư thế gian và xuất thế gian đều chẳng có chướng ngại, đó gọi là “phát”, sáng tỏ. Đó là đúng! Đạt đến cảnh giới ấy, sẽ có thể [“một thứ phát, hết thảy đều phát”]. Trong cảnh giới ấy, niệm Phật chính là “niệm mà vô niệm, vô niệm mà niệm”. Niệm là giác, giác chứ không mê; niệm là chân, chân chứ không vọng. Chân tánh và giác tánh của chúng ta hiện tiền, không có tạp niệm, chẳng có vọng niệm, đó gọi là “niệm Phật”. Nếu tâm địa hết sức thanh tịnh, chẳng có vọng niệm nào, tuy chẳng niệm Phật hiệu, mà cũng là niệm. Niệm Phật nhằm thanh tịnh cái tâm, tâm thanh tịnh chính là niệm Phật. Đạt đến mức độ ấy, sẽ có thể không cần niệm, không niệm mà vẫn là niệm, được rồi! Nếu chưa đạt đến cảnh giới ấy, quư vị nói “vô niệm là niệm”, tôi suốt ngày từ sáng đến tối chẳng niệm là niệm, “phản thọ lạc không chi họa” (đâm ra mắc họa chẳng đạt được ǵ), hỏng bét rồi!

     Thật ra, thật sự đạt đến công phu này, người ấy c̣n niệm Phật hay là không? Người ấy vẫn niệm! V́ sao vẫn niệm? Vô niệm mà niệm, niệm mà vô niệm! Người ấy vẫn niệm, tuyệt đối chẳng thể nói là không niệm. Đại Thế Chí Bồ Tát là bậc Đẳng Giác Bồ Tát, trong hội Lăng Nghiêm, Ngài đă dạy chúng ta: “Đô nhiếp lục căn, tịnh niệm tương kế” (Nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối), Ngài vẫn niệm. Do đây có thể biết: Đẳng Giác Bồ Tát tuy đă chứng lư viên măn, vẫn chấp tŕ danh hiệu, Ngài hiểu Lư, nhưng vẫn y như cũ, chẳng phế Sự. Chúng ta chẳng hiểu đạo lư này nên bỏ Sự, đương nhiên chẳng có kết quả ǵ!

 

      (Diễn) Phản thọ họa giả, vị nhược thị tu hành nhân, tắc đọa tà ngoại.

(演) 反受禍者，謂若是修行人，則墮邪外。

      (Diễn: “Đâm ra mắc họa” nghĩa là: Tuy là người tu hành, mà đọa trong tà môn, ngoại đạo).

 

      “Tà ngoại” là tà môn, ngoại đạo, ở đây nói tới ngoại đạo ngay trong cửa Phật. Ngoại đạo ở ngoài Phật pháp có thể dễ dàng phân biệt, chứ ngoại đạo trong cửa Phật, chẳng dễ ǵ biện định được!

 

      (Diễn) Nhược phàm phu, ngoại đạo, tắc phước tận thọ luân.

      (演) 若凡夫外道，則福盡受輪。

      (Diễn: Nếu là phàm phu, ngoại đạo, khi hết phước sẽ phải luân hồi).

 

      Đây là hai hạng người: Một là người tu hành. Người tu hành đọa trong tà kiến nên biến thành ngoại đạo. Người ấy chẳng thể thành tựu trong một đời này. Nếu là phàm phu hoặc là ngoại đạo, khi hưởng hết phước báo, phải luân hồi y như cũ! Nếu chúng ta hỏi: Những người tu hành đọa trong tà môn, ngoại đạo, khi phước báo hết, người ấy có phải luân hồi hay không? Vẫn phải luân hồi giống hệt. V́ sao biết họ phải luân hồi giống hệt? V́ đời trước chúng ta là những người giống như vậy, hiện tại lại xoay chuyển luân hồi. Nếu đời trước chúng ta chẳng phải là hạng người như vậy, quư vị đă sớm về Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ chẳng đến nơi đây! Quư vị chẳng nghe kinh ở chỗ tôi, mà nghe kinh nơi A Di Đà Phật trong thế giới Cực Lạc. Do vậy, trong đời trước, bọn ta mắc họa đọa lạc hư luống, ư niệm sai lầm!

 

      (Diễn) Nhược khẩu khẩu đàm không, bộ bộ hành hữu giả, tắc kính đọa tam đồ, vô hữu hưu tức, cố vân “thọ họa”.

      (演) 若口口談空，步步行有者，則徑墮三途，無有休息，故云受禍。

      (Diễn: Nếu miệng luôn nói Không, bước bước hành Có, sẽ nhanh chóng đọa trong tam đồ, chẳng hề ngưng nghỉ, nên nói là “mắc họa”).

     

      “Khẩu khẩu đàm Không” là nói Lư suông, đàm huyền thuyết diệu. “Bộ bộ hành Hữu”, “hành” là ngũ dục, lục trần, tiếng tăm, lợi dưỡng. “Hữu” ở đây là tam hữu, tức Dục Giới Hữu, Sắc Giới Hữu, Vô Sắc Giới Hữu. Làm sao quư vị không đọa trong tam đồ cho được? Đó gọi là “mắc họa”, họa ấy là đại họa. Đâm ra mắc họa chẳng đạt kết quả ǵ!

 

      (Sớ) Thượng văn song yết nhị bệnh.

      (疏) 上文雙揭二病。

      (Sớ: Đoạn văn trên đây nêu ra hai thứ bệnh).

 

      “Thượng văn” là phần Biệt Tán, “song yết nhị bệnh”: [Nêu ra] hai căn bệnh.

 

      (Sớ) Kim ư nhị bệnh, biệt cử kỳ vưu.

      (疏) 今於二病，別舉其尤。

      (Sớ: Nay đối với hai thứ bệnh, riêng nêu lên căn bệnh nặng nhất).

     

      Hai thứ bệnh: Một là chấp Sự, hai là chấp Lư. “Vưu” (尤) là bệnh nặng nhất trong hai thứ ấy. Chấp trước là bệnh, hai thứ ấy đều là chấp trước, đều là bệnh. Bệnh chấp Không sẽ gặp đại họa, đọa tam đồ. Bệnh chấp Có, tuy vẫn có thể văng sanh, nhưng phẩm vị chẳng cao; đều chẳng phải là hiện tượng tốt đẹp, đều gọi là Bệnh.

 

      (Sớ) Vị trước Sự nhi tín tâm bất thiết, cố vô túc luận.

      (疏) 謂著事而信心不切，固無足論。

      (Sớ: Nghĩa là: Nếu chấp Sự mà tín tâm chẳng tha thiết, chẳng đáng để bàn tới).

 

      “Trước Sự nhi tín tâm bất thiết” (chấp Sự mà tín tâm chẳng tha thiết), chẳng cần phải bàn tới nữa! Tu pháp môn này, cơ sở là tín tâm. Trong sách Yếu Giải, Ngẫu Ích đại sư đă nói hết sức minh bạch: Điều thứ nhất là phải tin vào chính ḿnh. Quư vị phải biết: Phật, Bồ Tát gia tŕ, bảo vệ, giúp đỡ người có tín tâm. Không có tín tâm th́ Phật, Bồ Tát tuy có oai đức, có trí huệ, thần lực, vẫn chẳng giúp được! Phật, Bồ Tát có thể giúp đỡ ai? Người có tín tâm! Quư vị có mười phần tín tâm, các Ngài có thể giúp quư vị mười phần. Quư vị có một phần tín tâm, các Ngài có thể giúp quư vị một phần. Các Ngài giúp đỡ quư vị tỷ lệ thuận với tín tâm.

      Do vậy, chính ḿnh phải có tín tâm đầy đủ, tự tin ta trong một đời quyết định văng sanh Tịnh Độ, đời sau tuyệt đối chẳng luân hồi. Ta có tín tâm tràn trề, nên Phật, Bồ Tát tận hết sức giúp đỡ ta. Ta có tín tâm, tuy hiện tại thân thể ta c̣n ở trong thế gian này, nhưng ta đă là người trong thế giới Cực Lạc, chẳng c̣n là người của thế giới Sa Bà nữa. Quư vị không tin th́ vẫn là người trong thế giới Sa Bà. Tôi tin, tôi chẳng phải là người trong thế giới Sa Bà. Chuyện này phải hỏi chính ḿnh! Phải có tín tâm đầy ắp, tín tâm quyết định, chúng ta mới có thể thành tựu.

      “Tín tâm bất thiết, cố vô túc luận” (Tín tâm chẳng tha thiết, chẳng đáng bàn tới), không có cách nào hết! Tuy là cả đời niệm Phật mà chẳng thể văng sanh. Chẳng thể văng sanh, nhưng cũng có điều hay! Niệm Phật là gieo viễn nhân văng sanh cho đời sau, kết duyên với thế giới Tây Phương; quư vị niệm Phật trong thế gian này cũng là phước báo. Tuy là phước báo, nhưng quư vị phải hiểu: Không nhất định sẽ hưởng [phước báo ấy] trong đường nào! Hưởng phước trong đường trời người là thù thắng nhất, trong quỷ đạo phước báo cũng lớn, trong súc sanh đạo cũng có phước báo lớn. Chúng ta thấy người ngoại quốc nuôi những con chó nhỏ, mèo nhỏ, phước báo của chúng lớn hơn loài người chúng ta, được chăm sóc không sót một điều nhỏ nhặt nào. Hiện thời, chó ở ngoại quốc có pḥng mạch chuyên chăm sóc chó, mỗi ngày c̣n phải tắm rửa cho chúng, hầu hạ cho chúng nó thoải mái, dẫn chó đi tản bộ, dẫn chó đi chơi, phước báo rất lớn! Đây là do tu phước trong đời trước, đọa làm thân súc sanh. V́ thế, chúng ta tu phước trong đời này, đời sau không nhất định hưởng phước trong nhân gian, không chừng sanh trong súc sanh đạo hay ngạ quỷ đạo; phước cố nhiên được hưởng, nhưng không nhất định trong đường nào, phải biết điều này!

 

      (Sớ) Giả sử chuyên tŕ danh hiệu, niệm niệm tương kế, vô hữu gián đoạn, tuy hoặc bất minh đế lư, dĩ năng thành tựu tịnh thân, phẩm vị túng ty, văng sanh tất hỹ. Sở vị sĩ nhân tác bảng vĩ đăng khoa diệc bất ác, đản khủng bảng thượng vô danh nhĩ. An đắc dĩ thủ ngu bệnh chi!

      (疏) 假使專持名號，念念相繼，無有間斷，雖或不明諦理，已能成就淨身，品位縱卑，往生必矣。所謂士人作榜尾登科亦不惡，但恐榜上無名耳。安得以守愚病之！

      (Sớ: Giả sử chuyên tŕ danh hiệu, niệm niệm tiếp nối chẳng gián đoạn, dẫu chưa hiểu rơ đế lư, đă có thể thành tựu thân thanh tịnh, phẩm vị dẫu hèn, ắt được văng sanh. Đó gọi là học tṛ tên đề cuối bảng, vẫn là thi đậu, chẳng xấu hổ, chỉ sợ trên bảng chẳng có tên. Há nên coi “giữ phận ngu” là khuyết điểm ư?)

     

      Sợ rằng trên bảng không có tên! Chứ trên bảng có tên dù là ghi tên chót bảng, cũng là đă văng sanh rồi, cũng đă thành công rồi!

 

      (Diễn) Trước Sự nhi tín bất thiết giả.

      (演) 著事而信不切者。

      (Diễn: Chấp Sự mà ḷng tin chẳng tha thiết).

 

      Nêu lên một trường hợp hết sức thực tế.

 

      (Diễn) Như kim thế nhân, khẩu niệm Di Đà, tâm tŕ ngũ dục, không đàm Tịnh Độ, hệ niệm Sa Bà dă.

      (演) 如今世人，口念彌陀，心馳五欲，空談淨土，繫念娑婆也。

      (Diễn: Như người trong cơi đời này, miệng niệm Di Đà, tâm đuổi theo ngũ dục, bàn suông Tịnh Độ, tâm dính chặt Sa Bà).

     

     Chúng ta phải răn dè cẩn thận chuyện này! Miệng niệm Di Đà, trong tâm vẫn tham luyến ngũ dục, lục trần thế gian, hằng ngày niệm Kệ Hồi Hướng cầu sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, nhưng vẫn chẳng bỏ được thế giới Sa Bà trong hiện tại. Đó là miệng đúng, tâm sai, chẳng thể thành công! Đó gọi là “trước Sự nhi tín bất thiết” (chấp vào Sự nhưng tín tâm chẳng thiết tha). Người niệm Phật chân chánh, hết thảy t́nh duyên thế gian đều phải buông xuống hết; nếu có một chuyện ǵ không buông xuống được, vướng mắc trong ḷng, đến cuối cùng nhất định bị lỡ làng. Phàm những ai biết trước lúc mất, tự tại văng sanh, đều là những người đă buông bỏ sạch sành sanh. Tôi vừa mới nhắc tới Sử cư sĩ, cụ có mười người con, đều sống ở Mỹ, có người tin tưởng Phật, có người chẳng tin Phật, phản đối Phật, có người sự nghiệp thành tựu, có người cũng rất bất đắc chí. Sử cư sĩ chẳng có chuyện ǵ vướng mắc trong ḷng, tâm cụ thanh tịnh, trừ niệm Phật ra, chuyện ǵ cũng không màng, thật sự buông xuống! Do vậy, cụ mới có thể biết trước lúc mất. Chúng ta cũng thấy người niệm Phật mà “con gái tôi c̣n chưa gả chồng, con trai tôi chưa kết hôn”, không văng sanh được, v́ sao? Phiền năo quá nhiều, chuyện vướng mắc trong ḷng quá nhiều! Dẫu cho con gái gả chồng, con trai đă kết hôn, lại c̣n chưa sanh cháu! Cháu sanh rồi th́ chúng chưa khôn lớn! Lắm chuyện quá, vĩnh viễn không xong được! Dẫu niệm Phật, trong đời này, người ấy chẳng có phần nơi thế giới Tây Phương!

     

(Diễn) Thành tựu tịnh thân giả, vị tam nghiệp hào vô nhiễm ô.

(演) 成就淨身者，謂三業毫無染污。

(Diễn: “Thành tựu tịnh thân” nghĩa là ba nghiệp chẳng ô nhiễm mảy may).

 

“Tam nghiệp” là thân, miệng, ư. Quan trọng nhất là ư nghiệp, tâm địa thanh tịnh, chẳng nhiễm mảy trần. Nói “chẳng nhiễm mảy trần” th́ Trần là ngũ dục, lục trần, tài, sắc, danh, lợi, ngủ nghỉ, sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, thảy đều buông xuống. Trong tâm, trừ A Di Đà Phật ra, chẳng vướng mắc ǵ, đó gọi là “thành tựu tịnh thân”. V́ vậy, thứ ǵ quư vị cũng phải bỏ hết. Lại thưa cùng quư vị, chỉ có thứ ǵ cũng đều bỏ hết th́ quư vị mới thứ ǵ cũng viên măn. Ngày nay, quư vị tài sản chẳng viên măn, v́ sao? Chẳng buông xuống! Chẳng buông xuống nên không viên măn. Tất cả đều buông xuống, sẽ đắc đại viên măn. Viên măn là ǵ? Quyết định chẳng thiếu khuyết. Quư vị không tin là v́ quư vị có nghiệp chướng, nghiệp chướng gây chướng ngại cho ḷng tin của quư vị. Nếu quư vị thật sự buông xuống, mới thật sự hiểu rơ Phật, Bồ Tát nói chẳng sai, v́ sao? Đúng là đắc đại viên măn. Do vậy, quư vị chẳng chịu buông xuống, nên tiền bạc chi dùng rất khổ sở. Tôi đắc tự tại, tôi được đại viên măn nơi tiền tài. Chuyện ǵ cũng buông xuống th́ chuyện ǵ cũng viên măn, thứ ǵ cũng buông xuống được, sẽ đắc đại viên măn.

 

(Diễn) Tức sở vị thuần thanh tuyệt điểm, nhất điều bạch luyện dă.

(演) 即所謂純清絕點，一條白練也。

(Diễn: Đấy gọi là trong veo đến tột bực như một dải lụa tẩy gột trắng ngần).

 

“Bạch luyện” là nói tới thác nước[5], nước hết sức trong, nh́n từ mặt nước giống như một dải trắng ngần chẳng nhiễm mảy trần.

 

      (Diễn) Vĩnh Minh vân.

(演) 永明云。

      (Diễn: Ngài Vĩnh Minh nói).

 

      Vĩnh Minh là Vĩnh Minh Diên Thọ đại sư, là vị tổ đời thứ sáu của Tịnh Độ Tông.

 

      (Diễn) Cầu Tịnh Độ giả, túng nhiêu vị minh đạo nhăn, dă tu thành tựu tịnh thân.

      (演) 求淨土者，縱饒未明道眼，也須成就淨身。

      (Diễn: Người cầu sanh về Tịnh Độ, dẫu đạo nhăn chưa sáng tỏ, vẫn cần phải thành tựu tịnh thân).

 

      “Đạo nhăn” là minh tâm kiến tánh, cũng là Lư nhất tâm bất loạn. Nếu công phu chưa đạt đến cảnh giới ấy, ắt cũng cần phải thanh tịnh thân tâm, chẳng nhiễm mảy trần. Đạt đến cảnh giới ấy, chắc chắn văng sanh, phẩm vị cũng khá cao, chẳng ở trong Hạ Phẩm Hạ Sanh.

 

      (Sớ) Năi chí chấp Lư nhi tâm thật liễu minh, diệc bất tất luận.

      (疏) 乃至執理而心實了明，亦不必論。

      (Sớ: C̣n như chấp Lư mà tâm đă thật sự liễu giải thông suốt, cũng chẳng cần phải bàn tới).

 

      Người ấy chấp Lư, nhưng tâm thật sự hiểu rơ, thật sự minh tâm kiến tánh. Thật sự đạt đến minh tâm kiến tánh th́ niệm và không niệm đúng là chẳng sao cả! Người ấy không niệm Phật cũng vẫn văng sanh, chỉ cần người ấy muốn văng sanh, muốn ra đi liền được. V́ sao? Người ấy có công phu “chẳng niệm mà cũng có thể văng sanh”. Chẳng niệm mà cũng có thể văng sanh, đâu có lạ lùng ǵ! V́ sao? Trong sách Di Đà Yếu Giải, Ngẫu Ích đại sư đă nói: “Đắc sanh dữ phủ, tại ư tín nguyện chi hữu vô” (Được văng sanh hay không là do có tín nguyện hay không?), nói rất rơ ràng! Có thể văng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới hay không, chẳng nói tới niệm, chẳng nói tới chấp tŕ danh hiệu, chỉ nói tới tín nguyện. Quư vị phải hiểu. Đây là đối với người minh tâm kiến tánh mà nói, người ấy chưa hề niệm một câu Phật hiệu nào, nhưng người ấy tin tưởng, muốn sanh về đó, người ấy liền sanh, lại c̣n là Thượng Phẩm Thượng Sanh, chẳng cần niệm Phật. Khi chưa minh tâm kiến tánh, cần phải niệm Phật! Do vậy, Ngài lại nói: “Phẩm vị cao hạ, tại ư tŕ danh chi thiển thâm” (Phẩm vị cao hay thấp là do công tŕ danh cạn hay sâu). Quư vị phải hiểu đạo lư này, đó là Lư lẫn Sự đều phải chiếu cố.

      Thật sự hiểu rơ cái tâm, minh tâm kiến tánh rồi th́ quư vị niệm hay chẳng niệm đều chẳng cần phải nhắc tới. Quư vị niệm cũng được, mà không niệm cũng được, hóa ra “quư vị muốn văng sanh th́ quư vị quyết định văng sanh” là nói về hạng người này. Chúng ta chưa đạt đến công phu ấy! “Tâm thật sự liễu minh”, thưa quư vị, Kiến Tư phiền năo đă đoạn, Trần Sa phiền năo cũng đoạn, bốn mươi mốt phẩm vô minh tối thiểu phá được một phẩm, quư vị nghĩ xem cảnh giới của người ấy là ǵ? Nay chúng ta ngay cả Kiến Tư c̣n chưa đoạn được, ngay cả Thân Kiến trong Kiến Hoặc vẫn c̣n chưa thể phá được. Phàm phu lè tè sát đất, tám mươi tám phẩm Kiến Hoặc, tám mươi mốt phẩm Tư Hoặc hoàn toàn có đủ, làm sao có thể sánh bằng bậc kiến tánh? Con người quư nhất là tự biết rơ, hiểu chính ḿnh có thân phận như thế nào, biết căn bệnh của chính ḿnh ở chỗ nào th́ mới có thể cho thuốc đúng bệnh, thuốc uống vào, bệnh lành!

      Tại ngoại quốc, từng có người hỏi tôi: Sám trừ nghiệp chướng có phải là lễ Lương Hoàng Sám, lễ Thủy Sám hay không? Lạy Lương Hoàng Sám xong, Thủy Sám cũng đă lạy rồi, nghiệp chướng có tiêu trừ hay chăng? Chẳng những không tiêu trừ, mà c̣n tăng thêm chẳng ít. Tôi nói lời này câu nào cũng chân thật! Chẳng những không tiêu nghiệp chướng mà c̣n tăng trưởng nghiệp chướng. Sám trừ nghiệp chướng là ǵ? Quư vị mỗi ngày nghĩ đến lầm lỗi, có thể sửa lỗi th́ gọi là sám trừ nghiệp chướng. Mỗi ngày suy nghĩ, hôm nay ta làm sai những chuyện ǵ? Chuyện nào hoặc ư niệm nào chẳng đúng pháp? Mỗi ngày có thể phản tỉnh tội lỗi của chính ḿnh, sửa đổi khuyết điểm của chính ḿnh, đó gọi là sám trừ nghiệp chướng. Đối với khởi tâm động niệm, hết thảy hành vi, cho đến trong công việc của chính ḿnh, giảng kinh, dạy học cũng giống như vậy, ngày ngày cải tiến. Cải tiến là tiêu nghiệp chướng. Ngày ngày có tiến bộ! Chẳng cải tiến, nghiệp chướng chẳng tiêu trừ. Đó là chân chánh cầu sám hối. Do vậy, sám hối là tinh tấn, là mỗi ngày một mới hơn.

      V́ thế, ở Mỹ Quốc, người Mỹ kinh doanh không khá hơn người Nhật Bản. Công xưởng nào của người Mỹ hễ không làm ra tiền, ngay lập tức họ cắt giảm nhân viên, sa thải công nhân, hoặc công nhân bất măn chủ nhân liền băi công. Băi công gây tổn thất quả thật hết sức nghiêm trọng. Người Nhật không giống như họ! Công xưởng của người Nhật Bản không làm ra tiền, chủ nhân giảm tiền lương của viên chức cao cấp. Chiêu này lợi hại lắm, công nhân thấy chủ nhân không lănh tiền lương, viên chức cao cấp bị giảm lương, công nhân cấp dưới bèn ra sức làm việc, v́ sao? Công nhân không bị giảm lương, nhân viên cao cấp bị giảm lương, cách làm ấy hợp lư; cho nên công nhân chịu bán sức. Công nhân bất măn chủ nhân, muốn phản kháng, khi kháng nghị bèn buộc dải khăn trắng lên đầu, vẫn làm việc như thường lệ. Người Mỹ làm sao có thể hơn được người Nhật! Dùng Phật pháp để nói th́ họ thật sự tiêu trừ nghiệp chướng. Do vậy, nhất định phải áp dụng Phật pháp vào trong cuộc sống của chính ḿnh. Phật pháp chẳng phải là bàn suông, Phật pháp là cuộc sống thực tiễn. Do vậy, mục tiêu của Phật pháp là phá mê khai ngộ, ĺa khổ được vui, thật sự ĺa khổ, thật sự được vui!

 

      (Diễn) Tâm thật liễu minh, vị tam trí nhất tâm trung đắc.

(演) 心實了明，謂三智一心中得。

      (Diễn: “Tâm thật sự liễu minh” có nghĩa là đă đắc nhất tâm nơi Tam Trí).

 

      “Tam Trí” là Nhất Thiết Trí, Đạo Chủng Trí, và Nhất Thiết Chủng Trí. “Nhất tâm trung đắc” là khai ngộ, Thiền Tông gọi là đại triệt đại ngộ.

     

      (Diễn) Dĩ đăng Sơ Địa.

      (演) 已登初地。

      (Diễn: Đă đạt Sơ Địa).

     

      “Sơ Địa” là Sơ Địa Bồ Tát trong Biệt Giáo. Sơ Địa của Biệt Giáo được gọi là Sơ Trụ trong Viên Giáo.

 

      (Diễn) Nhập Vô Sanh Nhẫn.

      (演) 入無生忍。

      (Diễn: Nhập Vô Sanh Nhẫn).

     

      Thật sự chứng đắc hết thảy các pháp bất sanh bất diệt.

 

      (Diễn) Ư tự bổn tâm hữu đại khai ngộ giả.

      (演) 於自本心有大開悟者。

      (Diễn: Đối với bổn tâm của chính ḿnh có khai ngộ to lớn).

 

     Người như vậy tuy chẳng niệm Phật, chỉ cần tin tưởng pháp môn này, chỉ cần muốn [văng sanh], sẽ văng sanh. Người ấy văng sanh bèn là Lư nhất tâm bất loạn, sanh vào cơi Thật Báo Trang Nghiêm.

      “Chấp Lư nhi tâm thật liễu minh, diệc bất tất luận” (tuy chấp Lư nhưng thật sự liễu giải cái tâm, cũng chẳng cần phải bàn tới nữa), chẳng cần phải nhắc tới họ! Tiếp theo đây là thảo luận về hạng người “tâm thật vị minh, phản thọ lạc không chi họa” (chưa thật sự hiểu tâm, đâm ra mắc họa chẳng đạt được ǵ).

 

      (Sớ) Giả sử sính tŕ cuồng huệ, đam trước ngoan hư, ư tự bổn tâm tằng vị khai ngộ, nhi khinh đàm Tịnh Độ, miệt thị văng sanh, vi hại phi tế, sở vị: Khoát đạt không, bát nhân quả, măng măng đăng đăng chiêu ương họa giả dă.

(疏) 假使騁馳狂慧，耽著頑虛，於自本心曾未開悟，而輕談淨土，蔑視往生，為害非細，所謂豁達空、撥因果，莽莽蕩蕩招殃禍者也。

      (Sớ: Giả sử là kẻ cuồng huệ luông tuồng, đắm chấp hư vô trơ trơ, đối với bổn tâm chưa hề khai ngộ, mà thốt lời rẻ rúng Tịnh Độ, coi rẻ sự văng sanh, gây hại chẳng nhỏ. [Hạng người đó] gọi là kẻ khoát đạt rỗng tuếch, bài bác nhân quả, chuốc lấy tai ương, họa hại mênh mông bát ngát vậy!)

     

      Liên Tŕ đại sư bàn về một hạng người, hạng người này trong hiện tại quả thật chẳng ít. Ở ngoại quốc, có nhiều nơi đang tin tưởng Thiền, tin tưởng Mật, cho rằng những môn ấy thành tựu nhanh chóng; thật ra, đại đa số những người ấy là mê muội, mù quáng tin theo. Tôi đi các nơi trong những năm qua, có không ít người giác ngộ, quay đầu niệm A Di Đà Phật. Phàm là Sự sẽ đều có Lư; quư vị phải suy nghĩ nhiều về những đạo lư ấy thử xem nói theo Lư có thông suốt hay không! Nếu quư vị muốn tu Thiền, chẳng cần phải nói tới những môn Thiền bậc cao, môn Thiền thấp nhất là Sơ Thiền trong Tứ Thiền, đấy là [Thiền Định của] Sắc Giới Thiên, chưa thoát khỏi tam giới, vẫn phải sanh tử luân hồi. Điều kiện của Sơ Thiền là ǵ? Thoát ly Dục Giới. Dục Giới là ngũ dục: Tài, sắc, danh, ăn uống, ngủ nghỉ. Khi ngũ dục hiện tiền, thật sự chẳng động tâm th́ mới là Sơ Thiền. Tôi hỏi quư vị nhé: Đối với tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ, quư vị c̣n động tâm hay chăng? Nếu quư vị vẫn c̣n động tâm, đó là khẩu đầu Thiền, dă hồ Thiền, vô ích! Vẫn phải đọa lạc trong tam đồ, chẳng đủ tư cách tham Thiền! Mọi người nghe điều này bèn sợ hăi, suy nghĩ thấy chính ḿnh đối với tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ sợ rằng vẫn c̣n động tâm, chỉ đành quay đầu niệm Phật, đới nghiệp văng sanh. [Nếu quư vị nói]: “Tôi đă nhạt nhẽo đối với ngũ dục, lục trần nhiều lắm, nhưng vẫn chưa đoạn được”, vẫn chưa được! Quư vị vẫn ở trong Dục Giới, chưa sanh lên Sắc Giới, chẳng dễ dàng đâu nhé!

      Nói tới Mật, càng rối ren, phiền phức hơn. Hiển Giáo học chưa thông, đâu có tư cách học Mật! Mật là gia hạnh (hạnh phụ thêm) của Hiển Giáo. Trong Mật Giáo nói “tức thân thành Phật” (thành Phật ngay trong cái thân này), không sai! Giống như quư vị đến trường tham quan lớp học dành cho Tiến Sĩ, họ học mấy tháng bèn tốt nghiệp, lấy được học vị Tiến Sĩ. Quư vị cũng đến tham gia lớp Tiến Sĩ, hai ba tháng sau cũng lấy được học vị Tiến Sĩ, có được hay chăng? Không được! V́ sao? Quư vị chưa học Đại Học, Trung Học, Tiểu Học, lẽ nào học ngay vào lớp Tiến Sĩ cho được? Chẳng thể nào có chuyện ấy! Quư vị phải hiểu: Mật Giáo được kiến lập trên cơ sở Hiển Giáo. Nếu chúng ta hỏi: Trong tương lai có cần phải học Mật hay không? Phải học! Chẳng học Mật, sẽ chẳng thể thành Phật, nhưng học Mật khi nào? Bát Địa Bồ Tát! Ở đây nói tới Sơ Địa, vừa chứng Sơ Địa, vẫn chưa đủ tư cách! Minh tâm kiến tánh, đại triệt đại ngộ trong Thiền Tông vẫn chưa đủ tư cách. V́ sao? Vừa mới chứng Sơ Địa! Bát Địa Bồ Tát gọi là Bất Động Địa, mới có tư cách học Mật, vị ấy đương nhiên tức thân thành Phật. Quư vị phải tự hỏi chính ḿnh, rốt cuộc ta là Bồ Tát thuộc địa vị nào? Phải hiểu rơ ràng! Trừ địa vị ấy ra, muốn tức thân thành Phật th́ c̣n có cách nào khác hay chăng? Thưa quư vị, có! Niệm A Di Đà Phật là tức thân thành Phật. Nếu quư vị không tin, hăy đọc kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài đồng tử thành Phật từ nơi nhục thân, Ngài thành tựu trong một đời. Ngài tu pháp môn nào vậy? Pháp môn Niệm Phật, pháp môn niệm A Di Đà Phật. Do vậy, pháp môn Niệm Phật là pháp môn thù thắng nhất trong Phật pháp.

 

      (Diễn) Bất chánh chi vị cuồng.

      (演) 不正之謂狂。

      (Diễn: Bất chánh th́ gọi là cuồng).

 

      Kẻ ấy không đi theo đường chánh, nên gọi là Cuồng.

 

      (Diễn) Cuồng huệ giả, tuy hữu trí huệ, phi chân huệ dă.

      (演) 狂慧者，雖有智慧，非真慧也。

(Diễn: Cuồng huệ: Tuy có trí huệ, nhưng không phải là trí huệ chân thật).

 

Những người ấy chẳng phải là không thông minh, mà rất thông minh, nhưng chẳng phải là trí huệ chân thật. Trí thông minh ấy do phân biệt, chấp trước mà có, chẳng từ cái tâm thanh tịnh lưu xuất ra.

 

(Diễn) Hữu tùng học vấn đắc giả, hữu tùng công phu đắc giả, hữu tùng tà sư đắc giả, chủng chủng bất đồng.

       (演) 有從學問得者，有從工夫得者，有從邪師得者，種種不同。

(Diễn: Có kẻ do học vấn mà được thông minh, có kẻ do công phu mà thành thông minh, có kẻ do tà sư mà thông minh, đủ loại khác nhau).

 

Những kẻ ấy đều chẳng phải là trí huệ chân thật, dẫu từ công phu mà có, vẫn chẳng phải là trí huệ chân thật. V́ sao? Công phu phải tương ứng với lư luận mới được. Công phu và lư luận, cảnh giới chẳng tương ứng th́ trí huệ đạt được vẫn là tà tri tà kiến. Từ cổ đến nay, tu đạo cầu học v́ sao cần có thầy tốt? Không có thầy tốt có được hay chăng? Không được! Trong Đàn Kinh, đoạn chép về Vĩnh Gia đại sư có nói rất rơ ràng: “Không có thầy mà tự ngộ, trước thời Oai Âm Vương Phật th́ được. Kể từ sau Oai Âm Vương Phật, không thầy mà tự ngộ, đều là thiên nhiên ngoại đạo”. Do vậy, pháp thế gian hay xuất thế gian đều phải có sư thừa, đều phải có thầy chỉ dạy. Không có thầy chỉ dạy, sẽ là tu mù, luyện đui! Nhưng trong số thầy dạy, có tà, có chánh, kinh Lăng Nghiêm nói: “Tà sư thuyết pháp nhiều như cát sông Hằng”. Nếu quư vị gặp được một vị thầy tốt, quư vị rất may mắn. Chẳng dễ ǵ gặp được! Minh sư khó cầu! Gặp phải một vị tà sư, phiền phức rất lớn. Tà tri tà kiến có các thứ khác nhau, đó là tà huệ!

 

(Diễn) Tŕ sính giả, đại suất vị thập phương chư Phật nhất khẩu thốn tận, hà xứ cánh mịch Di Đà, thập phương thế giới triệt để hiên phiên, hà phương biệt cầu Tịnh Độ. Tái thuyết niệm Phật cầu sanh, tảo thị bát vu an bính, đầu thượng gia đầu dă.

       (演) 馳騁者，大率謂十方諸佛一口吞盡，何處更覓彌陀，十方世界徹底掀翻，何方別求淨土。再說念佛求生，早是缽盂安柄，頭上加頭也。

(Diễn: “Sính tŕ”[6] là nói chung chung: Mười phương chư Phật một miệng nuốt sạch, chỗ nào t́m được Di Đà nữa? Mười phương thế giới lật ngược hết lên, riêng cầu Tịnh Độ ở chỗ nào? Lại nói: Niệm Phật cầu sanh, đúng là lắp cán vào bát, trên đầu chồng thêm đầu).

 

Đây là lời lẽ của những kẻ chẳng thật sự đại triệt đại ngộ trong Thiền Tông, là hạng biết một, hiểu nửa, tự cho ḿnh là người hành Thiền, chê cười người niệm Phật. Những lời lẽ ấy hoàn toàn nói theo mặt Lư, nói theo Lư chẳng sai! Họ nói những lời ấy, nhưng có thật sự hiểu hay chăng? Nếu thật sự hiểu, họ sẽ chẳng thốt ra! Thật sự hiểu được th́ đó lại là một cách nói, v́ sao? Thật sự hiểu được Lư Sự vô ngại, Sự Sự vô ngại. Người ấy c̣n có chướng ngại, “trên đầu chồng thêm đầu” là có chướng ngại. Đă có chướng ngại th́ nói cách khác, kẻ ấy chẳng thông hiểu!

Gần đây nhất, có người nêu lên chuyện chẳng thể đới nghiệp, chỉ có thể tiêu nghiệp văng sanh! Do vậy, những người tu Tịnh Độ trong ḷng hoảng hốt. Tôi vừa đến nước Mỹ, lăo cư sĩ Châu Tuyên Đức liền hỏi ngay: “Làm thế nào đây? Rốt cuộc như thế nào mới là đúng, đới nghiệp văng sanh hay tiêu nghiệp? Tôi nói với cụ: “Đới nghiệp và tiêu nghiệp là một, chẳng phải hai. Có ǵ đáng để kinh hoảng sợ hăi hay chăng? Mang theo một chút, tiêu một chút. Tiêu một chút, mang theo một chút. Chỉ có Phật mới có thể không đới nghiệp. Đẳng Giác Bồ Tát c̣n có một phẩm sanh tướng vô minh, vẫn là đới nghiệp! Tuy kinh luận Tịnh Độ không có văn tự nói rơ chuyện đới nghiệp, nhưng tôi hỏi cụ: Trong kinh luận Tịnh Độ có ba bậc chín phẩm hay chăng?” Có! Đă nói ba bậc chín phẩm mà nếu chẳng đới nghiệp, lẽ nào có ba bậc chín phẩm? Mang theo ít th́ phẩm vị cao, mang theo nhiều th́ phẩm vị ít. Đó là nói đới nghiệp. Nếu nói tiêu nghiệp th́ tiêu nghiệp nhiều phẩm vị cao, tiêu nghiệp ít, phẩm vị thấp. Tiêu nghiệp và đới nghiệp chẳng phải là một ư?

 

(Diễn) Bất minh vị chi ngoan. Ngoan hư giả, tuy trước Không lư, phi Chân Không dă. Như si nhân khẩu khẩu đàm Không, phàm phu Tứ Vô Sắc Định, ngoại đạo Vô Tưởng, dĩ cập Phi Phi Tưởng Ấm Cảnh Không Ma, năi chí viên hư vô tâm, chủng chủng bất nhất.

(演) 不明謂之頑，頑虛者，雖著空理，非真空也。如痴人口口談空，凡夫四無色定，外道無想，以及非非想陰境空魔，乃至圓虛無心，種種不一。

(Diễn: Chẳng hiểu rơ th́ gọi là “ngoan” (trơ trơ). “Ngoan hư”: Tuy chấp vào lư Không, nhưng chẳng phải là Chân Không. Như kẻ si miệng luôn bàn về lẽ Không, Tứ Vô Sắc Định của phàm phu, Vô Tưởng Định của ngoại đạo, và Phi Phi Tưởng, Không Ma trong Ấm cảnh, cho đến vô tâm viên hư, đủ thứ khác nhau).

 

Đoạn này hoàn toàn nói về những cảnh giới đều được nhắc tới trong kinh Lăng Nghiêm, những cảnh giới ấy được gọi là “ngoan hư”, đây cũng là căn bệnh lớn. Họ chẳng thấy được Lư thật sự và Sự thật sự, nói cách khác, vẫn là hiểu lầm, nghe Phật pháp mà hiểu lầm ư nghĩa, hiểu lầm tông chỉ của Phật, nên mới sanh ra những bệnh ấy. “Phàm phu Tứ Vô Sắc Định” là Tứ Không Thiên, “ngoại đạo Vô Tưởng Định” là sanh trong Vô Tưởng Thiên, “Phi Phi Tưởng Ấm Cảnh Không Ma” là cảnh giới của Tứ Thiền và Tứ Không. Những người ấy tưởng những cảnh giới đó là Niết Bàn viên măn rốt ráo, đây là một thứ hiểu lầm to lớn. V́ vậy, phàm những ai sanh vào Tứ Thiền, Tứ Không Thiên, khi thọ mạng đă hết, nhất định đọa lạc, v́ sao? Họ tự cho rằng ta đă chứng đắc cảnh giới Niết Bàn, cuối cùng cảnh giới ấy diệt mất, [bèn oán trách] “Phật vốn là nói dối, lừa gạt chúng ta”, báng Phật, báng Pháp, cho bên họ bị đọa lạc. “Chủng chủng bất nhất” (đủ thứ khác nhau), cảnh giới rất nhiều!

 

(Diễn) Đam trước giả, đại suất kiên thủ chấp giả, nhất hướng nhập Không, các các tự vị thành Vô Thượng Đạo dă.

(演) 耽著者，大率堅守執者，一向入空，各各自謂成無上道也。

(Diễn: Đắm chấp: Nói chung là chấp giữ chặt chẽ, một mực nhập vào Không, ai nấy tự bảo ta đă thành Vô Thượng Đạo).

 

Tôi vừa mới nói những điều này!

 

(Diễn) Khinh đàm, vị h́nh ư khẩu. Miệt thị, vị tồn ư tâm.

(演) 輕談，謂形於口。蔑視，謂存於心。

(Diễn: “Thốt lời rẻ rúng” là thể hiện ra miệng, “coi rẻ” là nghĩ trong ḷng).

 

“Khinh đàm” là coi rẻ, “miệt thị” là nghĩ trong ḷng. Trong tâm coi thường, miệng thốt lời hủy báng, đây là nói về hạng người như vậy. “Khinh đàm Tịnh Độ” là phê b́nh Tịnh Độ, coi thường pháp môn này, tự cho Thiền hoặc Mật là thù thắng nhất, cao nhất, lỗi lầm ở chỗ này. “Vi hại phi tế” (gây hại chẳng nhỏ), đấy là mối hại lớn. Ngày nay Thiền và Mật nh́n từ bên ngoài thấy rất thịnh hành, nhưng đối với sự tu hành trong Phật giáo gây hại không nhỏ, chúng ta phải tự hiểu điều này. Những thứ ấy đối với Phật pháp là có điều tệ, chứ không có lợi. Từ xưa đến nay, tại Trung Quốc, chánh pháp đă tồn tại lâu dài, chúng ta phải có tín tâm nơi chính ḿnh. Hăy đọc Cao Tăng Truyện, xem ngữ lục của các tông, đọc Tịnh Độ Thánh Hiền Lục, bao nhiêu người thành tựu! Đó đều là sự thật. Hiện thời văng sanh chính mắt chúng ta thấy, đích thân nghe, ở ngay trước mắt, mà nếu vẫn chẳng tin tưởng, chẳng c̣n cách nào hết! Hôm nay đă hết giờ rồi!

A Di Đà Kinh Sớ Sao Diễn Nghĩa

Phần 17 hết

 

 

 

     

     


[1] Có lẽ người ghi lại văn bản đă chép nhầm ở chỗ này v́ đây là hai câu trong kinh Pháp Hoa.

[2] Nói năm mươi mốt vị thiện tri thức (thay v́ năm mươi ba vị thiện tri thức) tức là không tính tỳ-kheo Đức Vân và Phổ Hiền Bồ Tát v́ hai vị này đều dạy Thiện Tài đồng tử pháp môn Niệm Phật.

[3] Bạch mộc nhĩ (Tremella) c̣n gọi là ngân nhĩ, tuyết nhĩ, ta thường gọi là “nấm tuyết”, là một loại nấm, được coi là có độ dinh dưỡng khá cao, thậm chí được tin tưởng là có tác dụng “diên niên ích thọ”, bổ tỳ, bổ gan, thanh lọc ruột và bao tử. Người Hoa thường chưng nấm tuyết với táo Tàu để làm thuốc thanh can, nhuận tỳ, giải độc.

[4] Nguyên văn “thấn nghi quán” (殯儀館). Không hiểu sao tại Việt Nam, nhất là trong Chợ Lớn, các nhà đ̣n vẫn ghi biển đề là Tang Nghi Quán, trong khi ḍng chữ Hán dưới đó vẫn ghi rơ ràng là Thấn Nghi Quán. “Thấn”  (c̣n đọc thành Tấn, hoặc Tẫn) là mai táng. Ở đây, thuận theo cách ghi ấy, chúng tôi vẫn dùng chữ Tang Nghi Quán.

[5] Bạch luyện có nghĩa là vải lụa đă gột tẩy trắng tinh, cũng thường dùng để ví thác nước.

[6] Trong lời Sớ dùng chữ “sính tŕ”, lời Diễn Giải ghi là “tŕ sính”, chúng tôi dịch theo chữ được dùng trong lời Sớ.